มธ. ห่วงนักศึกษาไทย พึ่ง AI เกินพอดี เสี่ยง "อยู่ไม่รอด" ตลาดแรงงาน

 

รศ. ดร.ดำรงค์ อดุลยฤทธิกุล รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) ได้ออกมาแสดงความกังวลถึงแนวโน้มพฤติกรรมการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ไม่เหมาะสม

 

ของนักศึกษาในปัจจุบัน ซึ่งกำลังส่งผลกระทบโดยตรงต่อการพัฒนาทักษะและการเรียนรู้ที่จำเป็นอย่างยิ่งในโลกการทำงาน

 

รศ. ดร.ดำรงค์ ชี้ว่า ปัญหาสำคัญคือการที่นักศึกษา "พึ่งพิง AI มากเกินความพอดี" ซึ่งสะท้อนผ่านการกระทำหลายอย่าง เช่น การใช้ AI ทำการบ้านแทนทั้งหมด,

 

ใช้ทำข้อสอบแทนทั้งหมด หรือแม้กระทั่งใช้เป็นแหล่งอ้างอิงโดยไม่มีการตรวจสอบความถูกต้องซ้ำ

 

 

"พฤติกรรมเหล่านี้ถือเป็นภาพสะท้อนของการใช้ AI อย่างไม่เข้าใจและขาดจริยธรรม" รศ. ดร.ดำรงค์ กล่าว 

 

"ซึ่งถือเป็นเรื่องใหญ่ เพราะจะทำให้นักศึกษาขาดทักษะการคิด วิเคราะห์ อันเป็นทักษะสำคัญ เป็นทักษะที่ต้องการของตลาดแรงงาน และเป็นสิ่งชี้วัดในการอยู่รอดในตลาดแรงงาน"

 

 

 

AI อุปสรรคขวางกั้นการเรียนรู้ สู่ "กลุ่มเสี่ยง" ในตลาดแรงงาน

 

รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ มธ. ย้ำว่า การใช้ AI อย่างไม่เหมาะสมจะเป็น "อุปสรรคใหญ่ที่ขวางกั้นการพัฒนาทักษะและการเรียนรู้โดยตรง"

 

ผลกระทบที่ตามมาไม่ใช่แค่การขาดทักษะทั่วไป แต่ยังรวมถึง

 

• ขาดทักษะเฉพาะศาสตร์: การพึ่งพิง AI ในการเรียนรายวิชาต่างๆ ทำให้นักศึกษาไม่ซึมซับองค์ความรู้เฉพาะทางของสาขาที่ตนเองกำลังศึกษาอยู่

 

• ขาดทักษะการสื่อสาร: นักศึกษาไม่สามารถอธิบายเนื้อหาตามความเข้าใจของตนเองได้

 

• ขาดการประยุกต์ใช้: ไม่สามารถพลิกแพลงหรือประยุกต์ใช้องค์ความรู้ที่ได้เรียนมา

 

"นั่นเพราะคำตอบทั้งหมดเกิดจาก AI แต่ไม่ได้เกิดจากตัวของผู้ใช้ AI" รศ. ดร.ดำรงค์ อธิบาย

 

ที่สุดแล้ว แทนที่การมีทักษะ AI จะช่วยให้อยู่รอดในตลาดแรงงาน กลับกลายเป็นการทำให้นักศึกษากลุ่มนี้ "กลายเป็นกลุ่มเสี่ยงที่จะไม่ถูกเลือกแทน"

 

 

"ใช้ AI เป็น" ไม่เท่ากับ "ใช้ถูก" เส้นแบ่งที่นักศึกษาต้องรู้

 

รศ. ดร.ดำรงค์ ได้เน้นย้ำถึงความแตกต่างระหว่าง "การใช้ AI เป็น" กับ "การใช้ AI อย่างถูกต้อง" ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของประเด็นนี้

 

• ใช้เป็น: คือการใช้ AI ได้หลากหลายเครื่องมือ และใช้ทำแทนเกือบทุกอย่าง แต่ไม่ได้มีการเรียนรู้ไปด้วย

 

• ใช้อย่างถูกต้อง: คือการรู้ว่าควรใช้อย่างไร และจะ เรียนรู้จากสิ่งที่ใช้อย่างไรได้บ้าง เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด และไม่เกิดผลกระทบเชิงลบ

 

รศ. ดร.ดำรงค์ ยังได้ยกตัวอย่างที่ชัดเจน เช่น นักศึกษาได้รับโจทย์ให้เขียนบทความภาษาอังกฤษ แต่กลับร่างเป็นภาษาไทยแล้วใช้ AI แปลเพื่อส่งอาจารย์

 

"ตรงนี้มองได้ว่านักศึกษาไม่ได้แสดงสมรรถนะของตนเองในด้านภาษา ซึ่งเป็นทักษะที่โจทย์ต้องการ จึงทำให้ขาดทั้ง ความคิดริเริ่มในการผลิต (Originality) และ ความเป็นเจ้าของผลงาน (Ownership)"

 

ท่านชี้ว่า AI เป็นสิ่งที่ปฏิเสธหรือห้ามใช้ไม่ได้ เพราะสามารถช่วยลดภาระและเพิ่มประสิทธิภาพได้จริง

 

แต่ประเด็นจึงอยู่ที่ "ขอบเขตการใช้อย่างถูกต้อง" โดยมีเป้าหมายเพื่อการพัฒนาทักษะ ไม่ใช่ทำลายกระบวนการพัฒนาทักษะ

 

 

ธรรมศาสตร์ขานรับ ปรับหลักสูตรสู้ยุค AI

 

ในฐานะสถาบันการศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ได้วางแนวทางสนับสนุนการใช้ AI อย่างถูกต้อง ดังนี้

 

1. บทบาทของผู้สอน

ผู้สอนมีบทบาทสำคัญในการให้แนวทางและหลักเกณฑ์การใช้ AI อย่างมีจริยธรรม โดยควรชี้แจงให้ชัดเจนตั้งแต่เริ่มต้นรายวิชา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การระบุไว้ใน Course Syllabus และการให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิดระหว่างการเรียน

 

2. การปรับหลักสูตร (ด้านผู้เรียน)

ธรรมศาสตร์สนับสนุนให้นักศึกษาใช้ AI เป็น "ตัวช่วย" ในการค้นคว้าและเพิ่มประสิทธิภาพชิ้นงาน โดยมีการดำเนินการที่เป็นรูปธรรม

 

• ปีการศึกษา 2568: จัดการเรียนการสอนด้านจริยธรรม AI ผ่านรายวิชาการศึกษาทั่วไป TU280 จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์สำหรับผู้นำอนาคต

 

• หลักสูตรปี 2570: ปรับให้มีการเรียนการสอน AI ในด้านต่างๆ เป็นวิชาบังคับ ซึ่งสอดคล้องกับแนวนโยบายของกระทรวง อว.

 

3. การตรวจสอบและมาตรฐานวิชาการ

มธ. ได้มีการจัดซื้อ ซอฟต์แวร์สำหรับตรวจจับการใช้ AI ในชิ้นงานของนักศึกษา ทั้งในแง่การคัดลอก (Plagiarism) และตรวจสอบสัดส่วนการใช้ AI

 

ในด้านงานวิชาการ (งานวิจัย) ได้นำหลักการ Declaration of Generative AI ซึ่งเป็นที่ยอมรับในระดับสากลมาใช้ โดยกำหนดให้ผู้วิจัยต้องระบุให้ชัดเจนว่า ใช้ AI ประเภทไหน และใช้อย่างไรในการทำวิจัย

 

"สิ่งเหล่านี้จะเป็นจริงได้ต้องอาศัยทั้งตัวผู้เรียน ผู้สอน และสถาบันการศึกษาสนับสนุน" รศ. ดร.ดำรงค์ กล่าวสรุป