โพสต์ทูเดย์ มากกว่าข่าว ทุกเรื่องราวคุณมีส่วนร่วม กลับสู่ โพสต์ทูเดย์ดอทคอม

คอลัมน์ ASEAN

สภาพแวดล้อมใหม่ภายใต้เศรษฐกิจดิจิทัล

  • 22 สิงหาคม 2562 เวลา 07:00 น.
  • | เปิดอ่าน 2,337
  • | ความคิดเห็น 0
Share on Google+

สภาพแวดล้อมใหม่ภายใต้เศรษฐกิจดิจิทัล

เศรษฐกิจดิจิทัล หมายถึง ระบบเศรษฐกิจที่ประยุกต์เทคโนโลยีดิจิทัลที่มีฐานมาจากอินเทอร์เน็ตเข้าไปในกระบวนการผลิตและการค้าสินค้าและบริการต่าง ๆ ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากความก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วใน 2 ทศวรรษที่ผ่านมาโดยเฉพาะการประยุกต์นวัตกรรมด้านดิจิทัล บางครั้งมักอ้างถึงเป็น Industrial 4.0 หรือ 4th Industrial Revolution การประยุกต์ดังกล่าวนี้เป็นการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจกิจโลกและส่งผลกระทบไปยังทุกภาคส่วนในสังคม

ประเทศต่าง ๆ ในโลกทั้งประเทศพัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนาต่างก็ตื่นตัวกับการเปลี่ยนแปลงและพยายามสร้างความพร้อมในการนำความก้าวหน้าของเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ให้เกิดประโยชน์ให้มากที่สุด พร้อม ๆ กับการหามาตรการรองรับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

หลายหน่วยงานหรือองค์กรระหว่างประเทศได้พยายามให้คำจัดกัดความของเศรษฐกิจดิจิทัลที่แตกต่างกันและเป็นเรื่องที่ยังไม่มีฉันทามติ แต่สิ่งที่เหมือนกันในคำจำกัดความเหล่านี้ คือ ทุกๆ คำจำกัดความอ้างอิงผลกระทบของเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลง หรือ Disruptive Technology ที่มีต่อระบบเศรษฐกิจ โดยขอบเขตของเทคโนโลยีเปลี่ยนโลกครอบคลุม ซอฟต์แวร์อัจฉริยะ (Intelligence Software), อินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง (The Internet of Things), การประมวลผลแบบกลุ่มเมฆหรือ คลาวด์คอมพิวติ้ง (Cloud Computing), ระบบอัตโนมัติ (Advance Robotics) และความสามารถในการประมวลผลที่เพิ่มขึ้น, การพิมพ์ 3 มิติ (3D Printing) และการผลิตวัสดุใหม่

ผลกระทบจากเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงโลกมีคุณลักษณะสำคัญ 3 ประการ การเคลื่อนไหวที่รวดเร็วของสินค้า (Mobility) ผลกระทบเครือข่าย (Network Effects) และการใช้ข้อมูล (Use of Data) การเกิดขึ้นของเทคโนโลยีเปลี่ยนโลกทำให้สินค้าเคลื่อนไหวได้เร็วขึ้น (Mobility) เรื่องดังกล่างสะท้อนอย่างชัดเจนในสินค้าดิจิทัล เพราะสินค้าเหล่านี้มีต้นทุนการขนส่งและต้นทุนการเก็บรักษาต่ำมมากหรือแทบจะไม่มี จึงทำให้สินค้าสามารถเคลื่อนไหวได้เร็วขึ้น กรณีสินค้าอื่น ๆ เทคโนโลยีดิจิทัลมีส่วนทำให้สินค้าเคลื่อนไหวได้เร็วขึ้น แม้ไม่รวดเร็วเหมือนกับสินค้าดิจิทัล

เทคโนโลยีได้กลายมาเป็นปัจจัยการผลิตพื้นฐานที่สำคัญในการสร้างมูลค่าเพิ่มเมื่อเทียบกับแรงงาน ทุนและที่ดิน การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นมีนัยสำคัญ เนื่องจากปัจจัยการตัดสินใจเลือกฐานการผลิตได้เปลี่ยนแปลงไป จากการให้ความสำคัญกับต้นทุนการผลิตของสินค้ามาเป็นฐานการผลิตหรือการพัฒนาสินค้าที่มีสิ่งแวดล้อมเอื้อต่อการคิดและพัฒนานวัตกรรมใหม่

ผลกระทบเครือข่าย (Networking Effect) เป็นอีกช่องทางหนึ่งที่ทำให้เทคโนโลยีเปลี่ยนโลกสร้างผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลก ผลกระทบเครือข่ายเกิดขึ้นเมื่อมูลค่าของผลิตภัณฑ์ขึ้นอยู่กับจำนวนผู้คนที่ใช้ กล่าวคือยิ่งใช้มากเท่าไร ยิ่งทำให้มูลค่าของผลิตภัณฑ์มากขึ้นเท่านั้น แม้ผลกระทบเครือข่ายไม่ใช่เรื่องใหม่ของโลก แต่มีนัยสำคัญต่อการอยู่รอดของธุรกิจในบริบทของเศรษฐกิจดิจิทัล โดยเฉพาะหากแพลตฟอร์มสามารถดึงดูดคนเข้ามาได้มากเท่าไร ยิ่งทำให้คนคนอื่น ๆ หันมาสนใจและต้องเข้ามาในแพลตฟอร์มดังกล่าวและทำให้มูลค่าแพลตฟอร์มดังกล่าวเพิ่มมากขึ้น

นัยสำคัญของผลกระทบเครือข่าย คือ การก่อให้เกิดสถานการณ์ที่ความได้เปรียบจากการเริ่มก่อน (First-Move Advantage) มีบทบาทมากในการกำหนดความสามารถในการแข่งขันและผู้ที่ชนะจะได้ตลาดทั้งหมด (Winner take all) ไม่มีที่ยืนสำหรับรองชนะเลิศไม่ว่าอันดับใดก็ตาม อย่างไรก็ดี แม้ในบริบทของเศรษฐกิจดิจิทัล เราอาจเผชิญความเสี่ยงที่จะมีผู้ผลิตน้อยราย หรือมีผู้ผูกขาด แต่โอกาสการสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ที่แตกต่างเพื่อมาแข่งขันกับผลิตภัณฑ์เดิมมีต้นทุนไม่สูงนัก ดังนั้น ผู้ผลิตในบริบทเศรษฐกิจดิจิทัลอาจมีอำนาจเหนือตลาดได้แต่เพียงระยะสั้น และประเด็นเรื่องจำนวนผู้ผลิตที่น้อยและการนำไปสู่ปัญหาการเอารัดเอาเปรียบจึงเป็นเรื่องสลับซับซ้อน

คุณลักษณ์สุดท้ายประการสำคัญ คือ ในบริบทของเศรษฐกิจดิจิทัล ผู้ผลิตสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายขึ้น ละเอียดขึ้น และต้นทุนในการประมวลข้อมูลที่ลดลงอย่างมากอย่างไม่เคยมีมาก่อนอันเป็นผลมาจากความก้าวหน้าของเทคโนโลยีทำให้ให้ผู้ประกอบการสามารถเข้าเข้าถึงข้อมูลเชิงลึกในระดับผู้บริโภครายบุคคลได้ง่ายขึ้น เรื่องดังกล่าวทำให้ผู้ประกอบการสามารถใช้ประโยชน์ในการทำการตลาดและดัดแปลงสินค้าให้ตอบโจทย์ของผู้บริโภคเฉพาะกลุ่มได้ดียิ่งขึ้น


แชร์ข่าวนี้

Share on Google+