หมายเหตุ : ข้อเขียนนี้เขียนโดย ศ.สมปอง สุจริตกุล อดีตเจ้าหน้าที่กระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งนายสุรัตน์ โหราชัยกุล อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้นำมาประกอบการช ี้แจงคณะกรรมาธิการต่างประเทศ วุฒิสภา เมื่อวันที่ 11 มิ.ย. โพสต์ทูเดย์จึงนำมาเสนอ ดังนี้

แม้ศาลโลกจะตัดสินให้ปราสาท เขาพระวิหาร ซึ่งตั้งอยู่ตรงข้าม ต.เสาธงชัย อ.กันทรลักษ์ จ.ศรีสะเกษ เป็นของประเทศกัมพูชามาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2505 แต่ปัญหาเขตแดนซึ่งทับซ้อนกันระหว่าง ไทยและกัมพูชาก็ยังคงยืดเยื้อต่อมาจนถึงปัจจุบัน

ราสาทเขาพระวิหาร เป็น ศาสนสถาน ใน ศาสนาฮินดู ลัทธิไศวนิกาย คือการบูชาพระอิศวร หรือพระศิวะเป็นเทพเจ้าสูงสุด สร้างตามแบบ ศิลปะและสถาปัตยกรรม แบบบาปวน ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 16 ในรัชสมัยของพระเจ้าสุริย วรมันที่ 1 ได้มีการก่อสร้างเพิ่มเติมโดยกษัตริย์องค์ต่อๆ มา การเลือกภูมิประเทศบนยอดเขาพนม ดงรักเป็นที่ตั้งของปราสาท นับเป็นความคิดที่ชาญฉลาด

หมายเหตุ — บทความนี้ดัดแปลงจากเรื่อง “ ไทย–กัมพูชา : โอกาสและวิกฤต ” จากจุลสารความมั่นคงศึกษา ฉบับที่ 38 ของโครงการ ความมั่นคงศึกษา สำนักงานกองทุน สนับสนุนการวิจัย มี นายสุรชาติ บำรุงสุข เป็นบรรณาธิการ

ผลการเจรจา 3 ฝ่ายระหว่างไทย กัมพูชา และองค์การยูเนสโก ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส เพื่อตกลงกรณีกัมพูชาขอขึ้นทะเบียนเขาพระวิหารเป็นมรดกโลก นับเป็นความคืบหน้าครั้งสำคัญของ การแก้ปัญหาข้อพิพาทระหว่าง 2 ประเทศ โดย นายนพดล ปัทมะ รมว. ต่างประเทศ ยืนยันว่า การเจรจาครั้งนี้สำเร็จและเป็น ข่าวดีสำหรับประเทศ เพราะไทยจะไม่เสียดินแดน

หมายเหตุ : นายนพดล ปัทมะ รมว.ต่างประเทศ แถลงข่าวภายหลังเดินทางกลับจากการเจรจา 3 ฝ่าย กรณีเขาพระวิหาร เมื่อวันที่ 22 พ.ค. 2551 ที่สำนักงานยูเนสโก กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส โดยมีรายละเอียดดังนี้

ศึกเขาพระวิหาร ยกสองกำลังบานปลายกลายเป็นปัญหาระดับการเมืองระหว่างประเทศ เพราะการเจรจาตกลงในเรื่องนี้ดำเนินไปอย่างมีเงื่อนปมสลับซับซ้อนหลายประการ

ปัญหาการปักปันเขตแดนระหว่าง ไทยและกัมพูชา บริเวณพื้นที่เขาพระวิหาร อ.กันทรลักษ์ จ.ศรีสะเกษ ซึ่งมี “พื้นที่ทับซ้อน” จำนวน 4.6 ตารางกิโลเมตร ยืดเยื้อมาหลังศาลโลกพิพากษาให้กัมพูชามีอธิปไตยเหนือ ปราสาทเขาพระวิหาร ตั้งแต่วันที่ 5 มิ.ย. 2505 เป็นต้นมา

หมายเหตุ : เมื่อวันที่ 14 พ.ค. นายธฤต จรุงวัฒน์ อธิบดีกรมสารนิเทศและโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ ได้ตอบคำถามผู้สื่อข่าวถึงกระบวนการเจรจาเรื่องพื้นที่ทับซ้อน บริเวณปราสาทเขาพระวิหารและพื้นที่ทับซ้อนเรื่องพื้นที่ไหล่ทวีปไทยและกัมพูชา ซึ่งสาระเหล่านี้เป็นส่วนสำคัญในการทำความเข้าใจต่อกรณี ฝ่ายความมั่นคงที่กังวลว่า อาจจะมีนักการเมืองใช้อิทธิพลต่อการเจรจาเรื่องพื้นที่ทับซ้อนรอบ ปราสาทเขาพระวิหาร เพื่อประโยชน์ในเรื่องพลังงานในพื้นที่ทับซ้อนทางทะเล “โพสต์ทูเดย์” จึงขอนำคำชี้แจงดังกล่าวมาเสนอโดยละเอียดดังนี้

บนข้อกังขาที่ว่าปริมาณก๊าซและน้ำมันในเขตทับซ้อน ทางทะเลอ่าวไทย ระหว่างไทย-กัมพูชา มีมูลค่ามากขนาดยั่วให้นักการเมืองชื่อดังยอมนำแผ่นดินทับ ซ้อนบริเวณ เขาพระวิหารไปแลก

การเด้งฟ้าผ่า นายวีรชัย พลาศรัย อธิบดีกรมสนธิสัญญาและกฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ ไปเป็นเอก อัครราชทูตประจำกระทรวง มีวาระซ่อนเร้นหรือไม่ชอบมาพากลเหนือข้ออ้างเรื่องความ เหมาะสมจากฝ่ายการเมือง เหตุเพราะนายวีรชัยอยู่ในฐานะหัวหน้าคณะการเจรจาปัญหาการปักปันเขต แดนไทย-กัมพูชา และคณะเจรจาปัญหาเขา พระวิหาร

กลายเป็นประเด็นร้อนแรงขึ้นมาอีกครั้งสำหรับ "คดีเขาพระวิหาร" มรดกทางประวัติศาสตร์ที่สร้างความกินแหนงแคลงใจ ให้กับไทยและกัมพูชามาเป็นเวลานานเกือบ 50 ปี โดยล่าสุด หลายฝ่ายของไทยได้ออกโรงคัดค้าน ความพยายามของทางการกัมพูชา ที่เตรียมจะเสนอให้สถานที่ท่องเที่ยวโบราณสถาน แห่งนี้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก

เป็นข่าวเป็นคราวขึ้นมาอีกครั้งกับกรณี "เขาพระวิหาร" (Preah Vihear) ที่ครั้งนี้ไม่ได้มาจากการเคลื่อนไหวของฝั่งกัมพูชา เหมือนหลายครั้งที่ผ่านมา

คดีเด็ด คดีเด่น กลับมาให้เป็นเรื่องได้กล่าวขวัญถึงกันอีกครั้ง ในช่วง 2-3 วันที่ผ่านมานี้ คงไม่อาจมองข้ามคดีระดับโลกที่ไทยได้เข้าไปมีส่วน เกี่ยวพันเมื่อเกือบ 50 ปีก่อน นั่นก็คือคดีเขาพระวิหาร สถานที่ท่องเที่ยว โบราณสถานที่กัมพูชาเพิ่งจะประกาศว่า จะเสนอชื่อเข้าชิงตำแหน่งมรดกโลก ประจำปี 2008 นี้