ความคิด-ความทุกข์ ดับความคิด สิ้นความทุกข์!

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

เจริญพรสาธุชนผู้มีจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนา มีปุจฉาเข้ามาว่า ...ในห้วงเวลาที่โลกวิกฤต ...เศรษฐกิจย่ำแย่ ...บ้านเมืองไร้ความเสถียร เราชาวพุทธจะดำเนินชีวิตต่อไปอย่างไร ด้วยหลักธรรมอันใด โดยเฉพาะในโอกาสที่จะเข้าสู่ปีใหม่นี้!?

...หนทางเหมือนยาวไกล แต่ใกล้นิดเดียว ...อายุเหมือนยืนยาว แต่สั้นเพียงแค่ชั่วลมหายใจเข้าออก ...ความตายใกล้นักกับชีวิตน้อยๆ ที่เปราะบางนี้ การเดินทางของชีวิตมิได้ผ่านไปไหนเลย แค่เพียงอยู่กับวันหนึ่งคืนหนึ่งเท่านั้น ...อะไรหนอทำให้เราทั้งหลายประมาทนัก

หลวงปู่จันทร์ กุสโล พระอุปัชฌาย์ของอาตมา ซึ่งสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราชฯ ได้ทรงกล่าวยกย่องว่า... เป็นปราชญ์แห่งล้านนา ได้เขียนเรื่องการทำให้ชีวิตมีค่าว่า ...อดีตจะหมดจด อนาคตจะสดใส ต้องแก้ไขที่ปัจจุบัน!

คำว่า แก้ไขที่ปัจจุบันนั้น แท้จริงเป็นหลักธรรมปฏิบัติอันล้ำเลิศของนักจิตภาวนาทั้งหลาย เป็นหัวใจของการเจริญวิปัสสนาญาณ อันปรากฏอยู่ใน ภัทเทกรัตตสูตร ที่กล่าวโดยสรุปว่า อดีตล่วงไปแล้ว อนาคตยังมาไม่ถึง จึงไม่ควรไปคำนึงหาทั้งสองส่วน พึงทำปัญญารู้แจ้งสภาวธรรมที่เกิดขึ้นอยู่ในปัจจุบันขณะนั้นๆ อันตัณหาทิฏฐิไม่อาจฉุดรั้งและทำให้วิบัติได้...

ความเสมอกันในความเป็นสัตว์ประเสริฐ คือ การมีสติปัญญาที่สามารถพัฒนาให้เกิดมีปรากฏได้เท่าเทียมกัน เป็นอิสระต่อกัน สติปัญญานี่แหละ... จะสะท้อนกลับไปที่ชีวิตว่ามีคุณค่าหรือไม่...

ผู้มีสติปัญญา ย่อมนำพาชีวิตออกจากวังวนของปัญหาแห่งโลกียวิสัยนี้ได้... ที่สามารถแก้ไขทุกปัญหาที่ชีวิตต้องเผชิญ... จะเรียกการแก้ไขว่าเป็นการพัฒนาชีวิตก็ย่อมได้... หากชี้ให้ตรงจุดของพระพุทธศาสนา คือ อบรมจิตให้ชีวิตสมบูรณ์ด้วยสติปัญญา ที่จะนำพาชีวิตออกจากความประมาท ...บาปกรรมทั้งปวงได้

ผู้มีสติปัญญาจึงรู้จักมองหาประโยชน์จากโลก ...ศึกษาธรรมจากความคิด ไม่ตกเป็นทาสโลก และไม่จมอยู่ในความคิดที่ไร้ประโยชน์

คำพระท่านสอนคนวัดว่า ...ความคิด คือ ที่ดำรงแห่งความทุกข์... ความคิดที่ขาดสติกั้น ปัญญากรอง จึงเป็นโทษ ดังเช่น สองคนรักกันมาก ฝากผีฝากไข้กัน แต่ด้วยคนหนึ่งจริงจังกับชีวิตอย่างไม่ปล่อยวาง ไม่รู้จักตึง-หย่อน จึงนำทุกเรื่องมาคิด ...คิด คิด คิด จนจิตแบกความคิดที่จิตปรุงคิดไม่ไหว... สุดท้ายจึงเป็นจิตอาพาธ ยากที่จะแบกรับความรู้สึก (อารมณ์) ได้อีกต่อไป  ที่สุดต้องแตกแยกสลายความสัมพันธ์กันไป ด้วยฤทธิ์เดชของ จิตหลง ...จิตอวิชชา บนหนทางที่เดินกันมายาวไกลของสองชีวิต ที่เคียงคู่ฝ่าลมแดดกันมายาวนาน จึงต้องอับปางลงด้วยประการฉะนี้ ด้วยการไม่รู้เท่าทันในความคิดที่จิตกิเลสมันปรุงแต่งให้ทุกข์ใจได้ทุกวัน...

ความคิดจึงเป็นฐานที่ตั้งของความทุกข์ ...ดับความคิดได้ ความทุกข์ดับ ...มันเป็นอย่างนั้นจริงๆ แม่มหาจำเริญ ที่ชอบพกพาความคิดเดินทางมาข้ามภพข้ามชาติ จนจิตแบกรับไม่ไหว... เมื่อกระทบกับสายลม แสงแดด ผัสสะภายนอกเข้า ชอบ ...ไม่ชอบ จึงล้นทะลักจิต ให้ทลายอุดมการณ์ชั้นอนุบาลเล่นจนสูญสลายความศรัทธาไป สมกับคำว่า สัตว์โลก คือ ผู้ข้องโลก ที่ข้องอยู่ในความคิดแห่งจิตปรุงยากปล่อยวาง

หากรู้จักกรองความคิด รู้พิจารณาโดยแยบคายในเรื่องที่คิด ย่อมเกิดปัญญารู้ทัน ...เข้าใจจริงในเรื่องนั้นๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในการนำพาชีวิตผ่านความคิด ด้วยความรู้มุ่งสู่การดับทุกข์ได้จริง...

เจริญพร