พลิกกฎหมาย "ชั้นความลับ" ปมซื้อเรือดำน้ำ(ลึกลับ)

โดย...ชัยรัตน์ เพชรไตรรัตน์

ถ้อยแถลงของรัฐบาล ทั้งจาก พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายความมั่นคง นายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี และ พล.ท.สรรเสริญ แก้วกำเนิด โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ออกมาเป็นทำนองเดียวกันว่า การที่ไม่มีการแถลงข่าวคณะรัฐมนตรี มีมติให้กองทัพเรือจัดซื้อเรือดำน้ำจากประเทศจีน มูลค่า13,500 หมื่นล้านบาท เมื่อวันที่ 18 เม.ย.นั้นเพราะเป็นความลับ เป็นเอกสารมุมแดง

"การกำหนดชั้นความลับของวาระที่เข้าสู่ที่ประชุม ครม.นั้น มีความเป็นมานาน 40-50 ปีแล้ว ดังนั้นหากเอกสารใดเป็นเรื่องลับหรือมุมแดงก็เป็นเรื่องที่หารือเสร็จแล้วหน่วยงานต้นสังกัดก็จัดเก็บคืนไปและไม่มีการแถลงข่าว ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับหน่วยงานต้นเรื่อง และเอกสารมุมแดงก็เป็นไปตามข้อกำหนดเกณฑ์ อาทิ เรื่องภาษี ซึ่งเรื่องนี้ก็เป็นเรื่องที่กระทรวงกลาโหมขอมาว่าเป็นมุมแดง แต่อย่างไรก็ตาม ในที่สุดก็ต้องมีการยกเลิกมุมแดงและเปิดเผยให้ทราบ เช่น คราวที่แล้วกฎหมายในพระองค์ที่เข้าสภาไปก็เป็นเรื่องลับหรือมุมแดง แต่พอถึงจุดหนึ่งก็เปิดเผย อย่างไรก็ตามในที่ประชุม ครม.วันเดียวกันนี้ก็จะมีการยกเลิกชั้นความลับหลายเรื่องด้วยกัน"นายวิษณุ ระบุ

อย่างไรก็ตาม เมื่อพลิกดูกฎหมายกำหนดชั้นความลับทางราชการ  พบว่า ระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544 ซึ่งออกในสมัย นายชวน หลีกภัย อดีตนายกรัฐมนตรี ซึ่งมีเนื้อหาสำคัญ คือได้กำหนดประเภทชั้นความลับ  แบ่งออกเป็น 3 ชั้น ประกอบด้วย

1.ลับที่สุด  (TOP SECRET) หมายถึง ข้อมูลข่าวสารลับซึ่งหากเปิดเผยทั้งหมดหรือเพียง บางส่วนจะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ประโยชน์แห่งรัฐอย่างร้ายแรงที่สุด

2.ลับมาก  (SECRET) หมายถึง ข้อมูลข่าวสารลับซึ่งหากเปิดเผยทั้งหมดหรือเพียง บางส่วนจะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ประโยชน์แห่งรัฐอย่างร้ายแรง

3. ลับ  (CONFIDENTIAL) หมายความถึง ข้อมูลข่าวสารลับซึ่งหากเปิดเผยทั้งหมดหรือเพียงบางส่วน จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ประโยชน์แห่งรัฐ

ทั้งนี้การกำหนดให้ข้อมูลข่าวสารลับอยู่ในชั้นความลับใดให้พิจารณาถึงองค์ประกอบ ต่อไปนี้ 1.ความสำคัญของเนื้อหา 2.แหล่งที่มาของข้อมูลข่าวสาร 3.วิธีการนำไปใช้ประโยชน์ 4.จำนวนบุคคลที่ควรรับทราบ 5.ผลกระทบหากมีการเปิดเผย และ 6.หน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบในฐานะเจ้าของเรื่องหรือผู้อนุมัติ 

 

 

ขณะเดียวกันในกรณีเป็นการสมควร หัวหน้าหน่วยงานของรัฐจะกำหนดระเบียบการใด เพื่อปฏิบัติเพิ่มเติมจากระเบียบนี้ก็ได้และถ้าหัวหน้าหน่วยงานของรัฐเห็นว่า การปฏิบัติตามระเบียบนี้ในเรื่องใดจะก่อให้เกิดความยุ่งยากโดยไม่เหมาะสม หัวหน้าหน่วยงานของรัฐจะกำหนดวิธีการรักษาความลับในเรื่องนั้นด้วยวิธีการอื่นที่มีประสิทธิภาพเท่ากันหรือดีกว่าแทนได้

สำหรับหนังสือของราชการกำหนดไว้ดังนี้

“ลับที่สุด” ผู้มีอำนาจกำหนดชั้นความลับนี้ ได้แก่ ข้าราชการตั้งแต่ตำแหน่งหรือเทียบเท่าตำแหน่งดังต่อไปนี้ขึ้นไปอธิบดี หัวหน้าคณะทูต ผู้ช่วยทูตทหาร ผู้บัญชาการตำรวจหัวหน้าส่วนราชการที่ขึ้นตรงต่อปลัดกระทรวง ผู้บัญชาการทหารสูงสุด และผู้บัญชาการทั้งสามเหล่าทัพ

“ลับมาก” ผู้มีอำนาจกำหนดชั้นความลับนี้ ได้แก่ ข้าราชการตั้งแต่ตำแหน่งหรือเทียบเท่าตำแหน่งดังต่อไปนี้ขึ้นไปหัวหน้ากอง ผู้บังคับการกรม ผู้บังคับหมวดเรือ ผู้บังคับการกองบิน และหัวหน้าหน่วยราชการอิสระ ซึ่งมีตำแหน่งชั้นหัวหน้าแผนก ผู้บังคับกองร้อย ผู้บังคับการเรือชั้นสาม และผู้บังคับหมวดบิน ข้าราชการตำแหน่งหรือเทียบเท่าตำแหน่งต่อไปนี้ขึ้นไปเป็นผู้มีอำนาจกำหนดชั้นความลับนี้ คือ หัวหน้าแผนก ผู้บังคับกองร้อย ผู้บังคับการเรือชั้นสาม และผู้บังคับหมวดบิน

ขณะเดียวกัน ผู้มีอำนาจกำหนดชั้นความลับให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐมีหน้าที่รับผิดชอบในการกำหนดชั้นความลับพร้อมทั้งให้เหตุผลประกอบการกำหนดชั้นของความลับของข้อมูลข่าวสารลับนั้นด้วยว่าเป็นข้อมูลข่าวสารประเภทใด ในการนี้ อาจมอบหมายหน้าที่ดังกล่าวได้ตามความจำเป็นให้ผู้ใต้บังคับบัญชา ในกรณีที่สามารถมอบอำนาจได้ตามกฎหมาย

ฉะนั้นโครงการจัดซื้อเรือดำน้ำจากจีน ที่เข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่18 เม.ย.แล้วไม่มีการแถลง จะอ้างเป็นเรื่องความลับหรือ ลึกลับ นั้น ประชาชนเท่านั้นจะเป็นคนตัดสิน