ยกเลิกม.44-เจรจาธัมมชโย ทางออกศึกธรรมกาย?
มองต่างมุม "สุรพศ ทวีศักดิ์-ไพบูลย์ นิติตะวัน-พระพยอม กัลยาโณ" กรณีการใช้ม.44 คุมพื้นที่วัดพระธรรมกาย ติดตามตัวธัมมชโย
เรื่อง...อินทรชัย พาณิชกุล
หลังจากพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ใช้มาตรา 44 แห่งรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ.2557 ประกาศให้วัดพระธรรมกายและพื้นที่โดยรอบเป็น "พื้นที่ควบคุม" เพื่อนำตัวพระธัมมชโย อดีตเจ้าอาวาสวัดพระธรรมกาย ผู้ต้องหาตามหมายจับในคดีร่วมกันฟอกเงินและรับของโจรจากสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่น 1,400 ล้านบาท มาเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม
เจ้าหน้าที่ดีเอสไอกว่า 4 พันนายตบเท้าบุกอาณาจักร 2,000 ไร่ของธรรมกาย เพื่อตรวจค้นจับกุมพระธัมมชโย เผชิญหน้ากับพระและลูกศิษย์วัดที่ระดมกำลังต้านสุดฤทธิ์ กระทั่งสถานการณ์ย่ำแย่ลงเมื่อชายวัย 65 ปีผูกคอเสียชีวิตหลังประท้วงให้ยกเลิก ม.44 ไม่เป็นผล
วันนี้มีกระแสวิพากษ์วิจารณ์แตกเป็นสองฝ่ายว่า การใช้ม.44 จัดการกับธรรมกายนั้นเหมาะสมแล้วจริงหรือ?
"พระธัมมชโย"ต้องมอบตัวเท่านั้น
ไพบูลย์ นิติตะวัน อดีตประธานคณะกรรมการปฏิรูปแนวทางและมาตรการปกป้องพิทักษ์กิจการพระพุทธศาสนา สภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) กล่าวว่า ที่ผ่านมาดีเอสไอได้เรียกพระธัมมชโยเข้าให้ปากคำก็แล้ว ออกหมายจับก็แล้ว แต่ยังไร้วี่แววว่าจะเข้ามอบตัว หนำซ้ำพระกับลูกศิษย์วัดพระธรรมกายยังชุมนุมขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ ดังนั้นเมื่อถึงจุดที่ไม่สามารถใช้กฎหมายอาญาได้ คสช.จึงจำเป็นต้องใช้มาตรา 44 ในการควบคุมพื้นที่เป้าหมาย
"ถ้าเป็นการชุมนุมประท้วงตามปกติเหมือนวัดทั่วไป เหมือนพระภิกษุทั่วไป ก็คงไม่ต้องใช้ แต่กรณีพระธัมมชโยนั้นลากยาวมากว่า 10 เดือนแล้ว ดีเอสไอก็ดำเนินการตามกฎหมายอาญา ทั้งหมายค้น หมายจับ แต่ก็ไม่มีทีท่าว่าจะเข้าไปได้ แถมทางวัดยังใช้การชุมนุมของพระและลูกศิษย์นับพันคนมาขัดขวางเจ้าหน้าที่ ดังนั้นเมื่อปัญหาถึงจุดที่บังคับใช้กฎหมายตามอาญาไม่ได้ คสช.จึงเป็นต้องใช้ม.44 ฉบับที่ 5/2560 ในการควบคุมวัดพระธรรมกายและพื้นที่ใกล้เคียงเท่านั้น เพื่อตรวจค้นและจับกุมพระธัมมชโย ซึ่งเชื่อว่ายังคงอยู่ในวัด ไม่ได้หนีไปไหน"
ไพบูลย์ยืนยันว่า การบุกวัดพระธรรมกายเพื่อจับกุมตัวพระธัมมชโยครั้งนี้ไม่ได้เป็นการกลั่นแกล้งทางการเมือง แต่ดำเนินการไปตามขั้นตอนของกระบวนการยุติธรรม
"คดีนี้อัยการสั่งฟ้องแล้ว อัยการก็ไม่ใช่องค์กรที่คสช.แต่งตั้งขึ้น หมายจับ หมายค้นก็ออกจากศาล ดีเอสไอเขาก็จับตามหน้าที่ เป็นไปตามกระบวนการยุติธรรม ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาลคสช.หรือรัฐบาลปกติที่มาจากประชาธิปไตย ดีเอสไอซึ่งเป็นส่วนราชการก็ยังต้องทำหน้าที่ต่อไปอยู่ดี คสช.เพิ่งเข้ามาเกี่ยวข้องตอนประกาศม.44 ไม่นานนี้เอง ดังนั้นการอ้างว่าไม่ได้รับความยุติธรรมจึงไม่ถูกต้อง เท่ากับไปกล่าวหากระบวนการยุติธรรม ถ้าอ้างแบบนั้น ช่วงนี้กระบวนการยุติธรรมก็ต้องหยุดหมด ไม่หยุดแค่คดีพระธัมมชโย แต่หยุดจับผู้ร้าย หยุดดำเนินคดีกันหมด ประเทศก็ไม่ต้องมีกฎหมายกันพอดี"
ไพบูลย์มองว่า หากพระธัมมชโยเข้ามอบตัว เหตุการณ์วุ่นวายต่างๆก็คงไม่เกิด รวมถึงการเสียชีวิตของชายวัย 65 ที่ตัดสินใจผูกคอตายประท้วงให้ยกเลิกม.44 ด้วย
"ผมไม่อยากให้เกิดเหตุการณ์เช่นนี้อีก แต่ทางออกไม่ใช่ให้คสช.ยกเลิกม.44 ทางออกต้องแก้ที่เหตุนั่นคือ พระธัมมชโยควรจะมอบตัวซะ โดยส่วนตัวผมคิดว่าถ้าท่านมอบตัว ท่านควรจะได้รับการประกันตัวเพื่อต่อสู้คดี แต่ยังไงก็ขอให้มามอบตัวก่อน"
"ม.44"แฝงวาระทางการเมือง
สุรพศ ทวีศักดิ์ นักวิชาการด้านพุทธศาสนา ไม่เห็นด้วยกับการใช้ม.44 ควบคุมวัดพระธรรมกาย เนื่องจากเป็นกฎหมายอันเกิดจากฝ่ายการเมือง ต่างจากกฎหมายอาญาที่มีอยู่แล้วในกระบวนการยุติธรรม
"ก่อนจะมีรัฐประหาร กฎหมายปกติที่เกี่ยวข้องกับการทุจริตก็มีอยู่แล้ว ซึ่งถ้าใช้กฎหมายปกติก็จะอธิบายได้ว่ามันมีความยุติธรรม แต่การยกระดับมาใช้ม.44 มันเป็นวาระทางการเมือง ถ้าย้อนดูลำดับเหตุการณ์ตั้งแต่ประกาศปฏิรูปพุทธศาสนา รื้อฟื้นคดี สกัดสมเด็จช่วงเชื่อมโยงกับพระธัมมชโย พอสมเด็จช่วงมีมลทินก็มาแก้กฎหมายแต่งตั้งพระสังฆราชใหม่ พอแต่งตั้งพระสังฆราชได้ไม่ทันไรก็ประกาศใช้ม.44 กับวัดธรรมกาย ทั้งหมดนี้ปฏิเสธไม่ได้ว่ามันมีวาระทางการเมือง สิบกว่าวันของการใช้ ม.44 มันไม่ได้ผล เกิดความสูญเสีย สิ้นเปลืองงบประมาณมากมายมหาศาล ส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ประเทศในสายตานานาชาติด้วย บ้านเรามีรัฐประหาร สังคมอารยะเขาก็ไม่อยากคบอยู่แล้ว พอมาเจอเรื่องการใช้อำนาจเผด็จการกับองค์กรศาสนา ยิ่งทำให้ภาพพจน์ของประเทศเสียหาย ภาพที่ออกไปในต่างประเทศเหมือนกับว่ารัฐบาลกำลังใช้อำนาจเผด็จการละเมิดเสรีภาพทางศาสนา"
สุรพศมองว่า เหตุการณ์ชายวัย 65 ฆ่าตัวตายจะไม่เกิดขึ้น หากรัฐไม่ไปสร้างเงื่อนไขด้วยมาตรา 44
"ผลกระทบที่เกิดขึ้นจริงคือ มีคนฆ่าตัวตายไปแล้ว ซึ่งไม่สามารถที่จะชดเชยอะไรได้ แล้วก็จะไม่มีใครรับผิดชอบ เหมือนกับการเมืองที่ผ่านมา พอมีคนตายก็ไม่มีใครรับผิดชอบ บางฝ่ายมองว่าการฆ่าตัวตายของลุงเป็นศรัทธาที่สุดโต่ง ศรัทธาที่สุดโต่งมันมีอยู่แล้วไม่ว่ากลุ่มศาสนาใดก็ตาม แต่ว่ารัฐต้องไม่ไปสร้างเงื่อนไขให้นำไปสู่การทำให้คนต้องตาย ถ้าไม่มีการใช้ม.44 ไปดำเนินการปิดล้อม กดดันขนาดนั้น มันก็ไม่มีเงื่อนไขให้เขาต้องฆ่าตัวตาย"
นักวิชาการด้านพุทธศาสนารายนี้ เสนอว่า ทางออกที่ชอบธรรมที่สุดคือ ยกเลิกมาตรา 44 แล้วเข้าสู่กระบวนการเจรจา เพื่อให้พระธัมมชโยยอมเข้ามอบตัว
"ตามหลักการแล้วพระธัมมชโยก็ควรมอบตัว แต่ปัญหาคือฝ่ายธรรมกายเขาไม่แน่ใจว่า ถ้ามอบตัวแล้วจะได้ประกันตัวได้หรือเปล่า ทุกคนเวลาโดนคดีความก็มักตั้งคำถามว่าจะได้รับอนุญาตให้ประกันตัวไหม เพราะการประกันตัวคือสิทธิขั้นพื้นฐานที่ประชาชนต้องได้รับ แต่ถ้าเขาไม่แน่ใจว่าจะได้สิทธิ์ประกันตัว เขาก็ไม่มอบตัวอยู่แล้ว ซึ่งการใช้ม.44 ก็ชัดเจนอยู่แล้วว่าไม่ให้ประกันตัว สุดท้ายฝ่ายรัฐบาลจะอ้างว่าเป็นผู้มีอิทธิพล จับยาก กลัวหลบหนี ไม่ยอมให้ประกันตัว
ถ้ายังเดินหน้ากันไปแบบนี้ โอกาสที่จะเกิดความสูญเสียก็จะมีมากขึ้น เหมือนกับการสลายการชุมนุมทางการเมืองที่ผ่านมา พูดว่าจะใช้มาตรการสันติวิธี แต่พอถึงจุดนึงก็อย่างที่เรารู้กัน ประวัติศาสตร์มันเป็นแบบนี้มาตลอด ถ้าทุกฝ่ายเดินหน้าต่อไปในลักษณะแบบนี้บอกได้เลยว่าเป็นความเสียหายที่จะเป็นรอยด่างทางประวัติศาสตร์ จะเป็นประวัติศาสตร์อัปยศอีกหน้าหนึ่งในสังคมไทยซึ่งไม่ควรจะเกิดขึ้น ผมคิดว่ารัฐเป็นผู้ใช้อำนาจ เขาคาดการณ์ได้อยู่แล้วว่าจะมีการสูญเสีย แต่ถ้ารู้ว่ามีการสูญเสียแต่ยังเดินหน้าต่อไป รัฐก็ไม่ได้คำนึงถึงมนุษยธรรม ไม่ได้คำนึงถึงค่าของชีวิตคนเพียงพอ"
สุรพศมองว่า ไม่ว่าศึกนี้จะลงเอยอย่างไร จับตัวพระธัมมชโยได้? หลบหนีไปต่างประเทศ?ปิดวัดพระธรรมกาย? หากไปถึงจุดนั้นจริงๆ สังคมไทยจะเลวร้ายลงไปกว่านี้
"สิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐาน เสรีภาพทางศาสนา ไม่มีอะไรเหลือ ความหวังว่าสังคมเราจะก้าวไปสู่ประชาธิปไตยจะห่างไกลมากขึ้น การใช้อำนาจเผ็จการจะเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ เพราะขนาดกลุ่มศาสนายังถูกรัฐเข้าไปจัดการแบบนั้น แล้วกลุ่มประชาชนใครจะกล้าออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องกับรัฐบาล"
พลังของธรรมกายจะไม่มีวันเหมือนเดิม
พระพยอม กัลยาโณ เจ้าอาวาสวัดสวนแก้ว มองว่า มาตรา 44 ซึ่งถูกมองว่าเป็นกฎหมายเผด็จการ ประเด็นคือถ้าไม่ใช่เผด็จการบ้าอำนาจ แต่เป็นเผด็จการโดยธรรม ก็จะผดุงไว้ซึ่งความศักดิ์สิทธิ์ของกฎหมายและระเบียบบ้านเมืองได้
"วัดมีตั้งสองสามหมื่นวัด ทำไมใช้อยู่แค่วัดเดียว นั่นก็แสดงว่ามันต้องมีปัญหา เมื่อมีปัญหาก็ต้องหาเครื่องมือแก้ปัญหา พอเครื่องมือแก้ปัญหาธรรมดามันใช้ไม่ได้ ก็ต้องใช้เครื่องมือพิเศษ คำว่าเผด็จการอยู่ที่เป็นเผด็จการแบบบ้าอำนาจ ใช้อำนาจเกินขอบเขต หรือเผด็จการที่ใช้อำนาจแบบเป็นธรรม ผดุงไว้ซึ่งกฎหมาย ระเบียบแบบแผนในการบริหารประเทศ ไม่ปล่อยให้ใครอยู่เหนือกฎหมาย"
กรณีชายวัย 65 เสียชีวิตหลังประท้วงม.44 ไม่สำเร็จ พระพยอมบอกว่า ศาสนาพุทธสอนให้คนดับทุกข์ สอนให้แก้ปัญหา ไม่ใช่ฆ่าตัวตายเพื่อหนีปัญหา
"พระพุทธเจ้าเคยเปรียบไว้ว่า ศาสนาเหมือนหญ้าคา คนไปถอน ถ้าถอนไม่ดีหญ้าก็บาดมือ ถ้าถอนดีก็เอาไปทำเป็นหลังคาบังแดดบังฝน อยู่เย็นเป็นสุขภายใต้หลังคาศาสนา แต่บางคนไปจับมุมไหนก็ไม่รู้ อยู่ไปก็เป็นทุกข์ ศาสนาสอนเรื่องดับทุกข์ แต่นี่กลับเป็นทุกข์จนฆ่าตัวตาย พูดง่ายๆว่าทำเสียชื่อครูบาอาจาารย์ เสียชื่อพระพุทธศาสนา อาตมาขอบิณฑบาตเลยว่า ขอให้เป็นรายเดียว อย่าคิดเลียนแบบ ใช้วิจารณญาณให้มากหน่อย เราควรจะมาตายในเรื่องที่ไม่ควรตายหรือเปล่า ควรจะอยู่แก้ปัญหาร่วมกันดีไหม จะมาชิงตายไปก่อนแล้วปัญหาก็ไม่ได้แก้อะไร การผูกคอตายประท้วงไม่ได้แก้อะไรเลย ชาวพุทธไม่ควรฆ่าตัวตาย มันบอกถึงภูมิปัญญาชาวพุทธที่ไม่สมกับพุทธบริษัท ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน"
พระนักเทศน์ชื่อดัง บอกว่า อยากให้พระธัมมชโยเข้ามอบตัว ทหารจะได้ยกเลิกม.44 สุดท้ายก็จะไม่เกิดความรุนแรง
"เรื่องจะรบ ล้าง เลิกวัดก็คงเป็นไปไม่ได้ จะหนีก็หนีไป แต่ว่าวัดจะยังอยู่ เพราะวัดทำประโยชน์มาใหญ่โตขนาดนี้แล้ว ก็ใช้ทำประโยชน์อย่างอื่นต่อไป เป็นศูนย์ฝึกวิปัสสนา ฝึกพระ อะไรก็ว่าไป แต่คนต้องปรับเปลี่ยน เพราะถูกตำหนิติเตียนเยอะเหลือเกิน อาตมาเชื่อมั่นในคณะสงฆ์ว่าคงใช้สถานที่และทรัพย์สินที่ลงทุนไปมากมายให้เป็นประโยชน์ เพียงแต่ว่าปรับปรุงกิจกรรมคำสอนให้ถูกต้อง ไอ้ที่เกิดปัญหามาจนถึงทุกวันนี้เพราะคำสอนอย่างนี้แต่ไปสอนอย่างโน้น มหาเถรสมาคม สำนักพุทธศาสนาต้องจัดพระที่มีฝีมือของวัดพระธรรมกาย รวมถึงลูกศิษย์ หลายคนพูดจาแตกฉาน ความรู้ดี ดึงพระข้างนอกสัก 2-3 องค์มาดูแล ควบคุมสักระยะนึง หลังจากนั้นพอเข้ารูปเข้ารอยก็ปล่อยให้ลูกศิษย์ดูแล รู้จักปรับปรุง ไม่ทำในส่วนที่เกินเลย ไม่ทำกิจกรรมที่ชาวบ้านตำหนิติเตียน เดินเต็มถนน จราจรติดขัด เรี่ยไรซะจนได้ฉายาธรรมโกย มุ่งเรื่องบุญขายบุญอย่าทำแบบที่แล้วๆมา"
สุดท้ายแล้วไม่ว่าจะจบลงแบบไหน พระพยอมเชื่อว่า พลังของธรรมกายก็จะไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป
"ไม่มีอะไรที่แน่นอน ลูกเสือชาวบ้าน ขบวนการเสรีไทย อะไรที่เคยเป็นขบวนการใหญ่ ตั้งอยู่แล้วก็เสื่อมไปทั้งนั้น ไม่มีอะไรที่ตั้งอยู่ตลอดไป ที่ผ่านมาขนาดพระธัมมชโยอยู่ ยังมีคนเปลี่ยนใจออกมาตั้งเยอะ นายแพทย์มโน อาจารย์ธรรมศาสตร์ อดีตอธิบดีกรมป่าไม้ เคยไปบวชที่นั่น ก็ปรับเปลี่ยนใจไปแล้ว ถ้าพระธัมมชโยไม่อยู่มันก็น่าจะง่ายขึ้น"
14 วันของปฏิบัติการล้อมจับวัดจับพระธัมมชโยดูทีท่าว่าจะยืดเยื้อไม่จบลงง่ายๆ ท่ามกลางการจับตามองของผู้คนในสังคม ภายใต้ความหวังว่าจะไม่เกิดเหตุรุนแรงขึ้นอีก
