"คอร์รัปชั่น" ต้นเหตุสำคัญปัญหาถนนโลกพระจันทร์

โดย...วิรวินท์ ศรีโหมด

“ภาพผู้หญิงอาบน้ำนุ่งกระโจมอกกลางถนนไปถึงองค์การสหประชาชาติ (ยูเอ็น) แล้วนะ หลายประเทศนำเอาไปเป็นแบบอย่าง แล้วบอกว่าเป็นหน้าที่ของรัฐบาลที่ต้องดูแลให้ดีกว่านี้ อายเขาไหมล่ะ”

ความไม่พอใจของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี หลังภาพดังกล่าวแพร่สะพัดประจานปัญหาการสร้างถนนที่เป็นหลุมบ่อและความล่าช้าของระบบราชการในพื้นที่ไม่ตอบสนองต่อการแก้ปัญหาความเดือดร้อนของประชาชน

กระนั้นนี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่ชาวบ้านทนไม่ไหวกับปัญหาสภาพถนน การประท้วงถนนเป็นหลุมเป็นบ่อเกิดขึ้นหลายครั้งด้วยภาพประท้วงที่ตลกเสียดสีจนบางทีขำไม่ออก เช่น ชาวบ้านรวมตัวกันใช้สุ่มจับปลากลางถนนลูกรังที่เป็นหลุม หรือปลูกต้นกล้วยกลางถนน แต่หากเทียบกับถนนใจกลางเมือง หรือหน้าบ้านพักนักการเมืองทั้งหลายคงไม่เป็นเช่นนี้แน่ เป็นคำถามที่ประชาชนสงสัยว่าเพราะอะไร หรือควรทำอย่างไรปัญหานี้จึงจะหมดไปจากประเทศไทย

ชาวบ้าน จ.หนองบัวลำภู ประท้วงนุ่งกระโจมอกอาบน้ำโคลนกลางถนน / ภาพ : หนังสือพิมพ์หนองบัวลำภูนิวส์

วิลาศ จันทร์พิทักษ์ อดีต สส.กทม. พรรคประชาธิปัตย์ ผู้รับบทบาทตรวจสอบทุจริต กล่าวว่า ถนนดีสามารถทำได้ แต่สาเหตุที่ถนนพังอยู่บ่อยครั้งเพราะมีการทุจริต ซึ่งเกิดขึ้นมานานแล้วในประเทศไทย โดยรูปแบบการโกงก็ทำคล้ายๆ กัน ไม่ว่าภาคไหนก็ตาม เพราะเมื่อคนโกงอยู่ที่ไหนก็โกงได้หมด

“การดำเนินทุกโครงการต้องมีการกำหนดมาตรฐานก่อสร้างถนน (สเปก) ไว้อย่างละเอียดว่าต้องใช้หิน ทราย ปริมาณเท่าใด หรือถนนบดอัดเท่าไร และเมื่อถึงขั้นตอนการตรวจสอบก็จะต้องเจาะดูว่าความหนาแน่นของถนนได้มาตรฐานหรือไม่ แต่ผู้เกี่ยวข้องไม่ได้เข้าไปตรวจสอบจริง ปล่อยให้บริษัทผู้รับเหมาดำเนินการเอง

...เมื่อนายช่างผู้ควบคุมงานไปตรวจก็มักให้ซองกันมาบ้าง หรือถ้ามีความสนิทสนมกัน ดูเสร็จก็กลับบ้านโดยที่ไม่ได้ทดสอบจริง รวมถึงการทำงานเมื่อกำหนดว่าถนนขนาดนี้ ต้องผูกเหล็กขนาดใดจึงได้มาตรฐานก็อาจลดขนาดเหล็กลงสักนิดก็ได้กำไรเพิ่มขึ้นแล้ว หรือถนนคอนกรีตมาตรฐานกำหนดความหนาต้องไม่น้อยกว่า 17 ซม. แต่เมื่อเทปูนจริงอาจเหลือเพียง 13-15 ซม. ตรงนี้ถ้าลดปริมาณความหนาของถนนไป 3-4 ซม. หรือลดขนาดเหล็ก ปริมาณทรายไปนิดหน่อยก็เป็นเงินมหาศาล”

วิลาศ ระบุว่า การหาประโยชน์ก็จะได้ตั้งแต่ขั้นตอนเริ่มประกวดราคาโครงการ ผู้ให้งบประมาณ คณะกรรมการตรวจรับงาน นายช่างควบคุมงาน ฯลฯ ต้องได้หมด เพราะปัจจุบันการทุจริตแต่ละโครงการมีมูลค่าถึง 40% ของราคาค่าก่อสร้างถนน ไม่นับรวมค่าอุปกรณ์อื่นเพิ่มเติม เช่น เครื่องจักร ฉะนั้นการทุจริตขณะนี้ถือว่าหนักหนาสาหัสมากในประเทศไทย

ชาวสตูลประท้วงนำกล้วยมาปักกลางถนนที่เป็นหลุมบ่อ

ด้าน รศ.คมสัน มาลีสี ประธานสภาคณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์แห่งประเทศไทย อธิบายว่า รูปแบบการก่อสร้างถนนในประเทศไทยมี 2 ลักษณะหลัก คือ ถนนบดอัดเทคอนกรีต ซึ่งพบมากในเขตเมือง ส่วนแบบที่ 2 ถนนบดอัดเทแอสฟัลต์ (ถนนยางมะตอย) ซึ่งพบมากตามต่างจังหวัด หรือถนนเชื่อมระหว่างเมือง เพราะถนนแบบยางมะตอยนี้ ค่าก่อสร้างจะถูกกว่าถนนคอนกรีตมาก

ส่วนสาเหตุที่ทำให้ถนนพังบ่อยมีหลายปัจจัย อาทิ รถที่ใช้ถนนบรรทุกน้ำหนักเกินกว่าค่ามาตรฐานกำหนด ส่วนที่ 2 ถนนบดอัดไม่ดีพอ โดยเฉพาะพื้นที่บริเวณที่ดิน 

นอกจากนี้ การสร้างถนนจะมีงบประมาณกำหนดไว้คิดเป็นตารางเมตรว่ามีมูลค่าเท่าไร แต่ที่ผ่านมาเมื่อมีการกำหนดมาตรฐาน แต่ละพื้นที่จะมีกลุ่มสัมปทานผู้รับเหมาในพื้นที่ จึงทำให้เกิดการแข่งขันสู้ราคาประมูลโครงการให้ถูกกว่า นี่จึงเป็นอีกปัญหาที่ทำให้ถนนพัง เพราะถ้าหากผู้รับเหมาทำถนนราคาต่ำ คุณภาพจะออกมาไม่ดี และมักพบว่าถนนพื้นที่นั้นคุณภาพไม่ดีอยู่เรื่อย

“คนไทยสร้างถนนที่ดีมีคุณภาพได้ เพราะศักยภาพการคุมงาน ผู้รับเหมา วัสดุคอนกรีตของไทย นับว่ามีคุณภาพสูง แต่ที่เป็นปัญหาเช่นนี้ เพราะมีการแข่งขันสู้ราคากันของผู้รับเหมาให้ต่ำลงเพื่อให้ได้โครงการ และต้องจ่ายใครเพื่อให้ได้งาน ฉะนั้นต้องไปดูในส่วนนี้ว่ามีเบี้ยรายทางหรือไม่ ถ้ามีก็จะยิ่งทำให้ต้นทุนคุณภาพถนนลดลงไปอีก ฉะนั้นการที่นายกรัฐมนตรีบ่นว่าถนนทำไมถึงพัง ผมว่าทุกคนรู้ว่าเกิดอะไรขึ้น”

รศ.คมสัน กล่าวทิ้งท้ายว่า การแก้ปัญหาถนนพังเหล่านี้ ทุกคนรู้ว่าเกิดจากอะไร ถ้าจริงจังกับมาตรฐานการตรวจสอบคุณภาพและกระบวนการต่างๆ รวมถึงปราบเรื่องคอร์รัปชั่นได้ ปัญหาทุกอย่างจะคลี่คลาย