จี้ปฏิรูปตำรวจทั้งระบบ สุเทพยันวิ่งซื้อขายเก้าอี้

โดย...ชัยรัตน์ พัชรไตรรัตน์

สถาบันอาชญาวิทยาและการบริหารงานยุติธรรม มหาวิทยาลัยรังสิต ได้จัดงานเสวนาเรื่อง “การปฏิรูปตำรวจ” โดยวิทยากรส่วนใหญ่ต่างเห็นด้วยที่จะให้เร่งปฏิรูปตำรวจให้เสร็จก่อนที่จะมีการเลือกตั้ง

สุเทพ เทือกสุบรรณ อดีตรองนายกรัฐมนตรี และประธานมูลนิธิมวลมหาประชาชนเพื่อการปฏิรูปประเทศไทย (กปปส.) มองว่า ต้องเร่งปฏิรูปตำรวจเพราะมีปัญหาใน 3 ประเด็น คือ 1.ตำรวจเป็นปัญหาของประเทศ เพราะตำรวจเป็นส่วนหนึ่งของการรักษากฎหมายเพื่อให้ประเทศอยู่อย่างสงบสุข ดังนั้นการรักษากฎหมายนั้นต้องมีความเที่ยงตรง และรักษากฎหมายอย่างจริงจัง โดยโครงสร้างของตำรวจปัจจุบันไม่เอื้อให้ตำรวจทำงานได้อย่างสมบูรณ์

2.ตำรวจเป็นปัญหาของประชาชน เพราะความที่ถูกคาดหวังให้ปฏิบัติกับประชาชนอย่างเท่าเทียมและเสมอภาค รวมถึงไม่เลือกปฏิบัติ ทั้งนี้กระบวนการยุติธรรมมีจุดเริ่มจากตำรวจ หากการปฏิบัติหน้าที่ไม่เที่ยงตรง เมื่อคดีไปสู่อัยการหรือศาลจะมีปัญหาได้ และ 3.ตำรวจเป็นปัญหาของตำรวจ ปัจจุบันมีตำรวจปฏิบัติหน้าที่กว่า 3 แสนคน แต่ส่วนใหญ่มีชีวิตต่ำกว่ามาตรฐานทั่วไป ทั้งค่าตอบแทนที่น้อย หรืออัตราต่ำ ซึ่งไม่เหมาะสมกับการทำงานที่ต้องตอบสนองความต้องการของประชาชน

ทั้งนี้ การปฏิรูปตำรวจต้องพิจารณาถึงค่าตอบแทนที่เพียงพอและเกิดความภาคภูมิใจ ไม่ใช่ปล่อยให้ตำรวจไปหากินเอาเองเหมือนปัจจุบัน และคนที่เป็นผู้ใหญ่ที่มีหน้าที่รับผิดชอบตำรวจไม่คิดแก้ปัญหานี้ คิดแต่จะใช้ตำรวจเท่านั้น และตอนนี้ถึงเวลาและมีความจำเป็นแล้วที่จะปฏิรูป ในช่วงรัฐบาลของ คสช.อยู่ในฐานะที่จะปฏิรูปให้สำเร็จได้ แต่ไม่ทราบว่ารัฐบาลจะเอาจริงหรือไม่ เพราะอาจเกรงใจและกลัวการประท้วงของตำรวจก็ได้

“ตำรวจต้องไม่ยอมรับระบบการรวมศูนย์อำนาจไว้ที่ส่วนกลาง เพราะที่ผ่านมาโดยเฉพาะการแต่งตั้งโยกย้ายต้องขึ้นอยู่กับดุลพินิจของผู้บัญชาการจากส่วนกลาง ซึ่งบางครั้งเกิดการวิ่งเต้นซื้อขายตำแหน่ง ทำให้ตำรวจไม่เป็นตำรวจของประชาชน ดังนั้นการปฏิรูปตำรวจต้องรื้อทั้งโครงสร้าง” สุเทพ ระบุ

อย่างไรก็ตาม การชุมนุม กปปส.เรื่องสำคัญ คือ ประชาชนขอให้มีการปฏิรูปตำรวจ ดังนั้นในกฎหมายรัฐธรรมนูญต้องเขียนเรื่องนี้ เพราะถึงเวลา และถามว่าใครต้องทำ แต่รัฐบาลเลือกตั้งไม่กล้าทำเรื่องนี้ เพราะถึงเวลาก็มีขบวนการตำรวจเคลื่อนไหวต่อต้าน ซึ่งรัฐบาล คสช.สามารถทำได้

“วันนี้ต้องให้ตำรวจด้วยกันเองคิด ผมเรียกร้องข้าราชการปฏิรูปตัวเอง ต้องร่วมกัน ไม่มีประโยชน์ สวมเครื่องแบบท่ามกลางการดูหมิ่นชิงชัง ผมยืนยันตำรวจส่วนใหญ่เป็นคนดี อาชีพตำรวจกับนักการเมืองโดนดูถูกและเกลียดมาก ดังนั้นเป็นโอกาสที่ข้าราชการต้องมาร่วมกันปฏิรูปตำรวจ จะช้าหรือเร็วประเทศต้องปฏิรูปตำรวจ” สุเทพ ระบุ

ด้าน อุดม รัฐอมฤต กรรมการยกร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ให้เหตุผลว่า ต้องทำความเข้าใจว่าทำไมต้องปฏิรูปตำรวจ เพราะตำรวจในสายตาคนไทยมีหลายรูปแบบ รักษากฎหมาย ฟ้องคดี หรือช่วยเวลาคนมีความทุกข์ มองมุมไหน ตำรวจในสังคมไทยมีความจำเป็นต่อการแก้ปัญหา ทั้งใช้กฎหมาย การดำเนินชีวิต และความยุติธรรม

ทว่า ทั้งสามเรื่องมีปัญหา โดยเฉพาะความยุติธรรมทางสังคม การพึงพอใจการดำเนินชีวิต ถามว่าทำไมทุกวันนี้ตำรวจกลัวเรื่องการถูกย้าย แต่การทำให้สังคมไทยพัฒนาได้ต้องยกองค์กรตำรวจและองค์กรทนายความ การเสนอข้อปฏิรูปหลายเรื่อง ทำอย่างไรให้ตำรวจใกล้ชิดกับประชาชนมากขึ้น และไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง

ทั้งนี้ กรธ.ได้ให้ความสำคัญในสองเรื่อง ถ้าไม่ทำถือว่าปฏิรูปไม่สำเร็จและรัฐธรรมนูญนี้ไม่มีความหมาย คือ การศึกษาและการปฏิรูปตำรวจ จึงได้เขียนแนวทาง เพราะให้รัฐบาลมาจากการเลือกตั้งทำ การเปลี่ยนแปลงเกิดได้ยาก อยากให้ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกฯ ทำสองเรื่องให้ได้ก่อนเลือกตั้ง

ปัญหาอย่างแรก บ้านเมืองกำลังพัฒนาไปไกลมาก แต่องค์กรมาทำหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อย ถ้าไม่พัฒนาบ้านเมืองก็เดินต่อไปไม่ได้ การเลื่อนขั้นต้องคอยทำตัวสนิท กรธ.ทำอย่างไรให้ตำรวจเป็นมืออาชีพและทำอย่างไรไม่อยู่ภายใต้ผู้บังคับบัญชาไม่กี่คน ยังไม่พูดถึงการเมืองที่เข้ามา 

“เราเขียนในรัฐธรรมนูญหนึ่งปีต้องทำให้เสร็จ ในเรื่องการบริหารงานบุคคล หากไม่เสร็จเอาหลักอาวุโสมาเพื่อบังคับ แต่ตอนนี้เดือน ต.ค.ยังไม่มีการแต่งตั้งโยกย้าย เป็นปัญหาที่เรากังวลใจ และ กรธ.ไม่ได้พูดว่าจะแยกงานสอบสวนออกจากตำรวจ แต่อยากให้ตำรวจไปทบทวนเองว่าทำอย่างไรให้ประชาชนไว้ใจ อีกทั้ง กรธ.อยากเห็นตำรวจปรับภารกิจที่เกินกว่าตำรวจทำ ซึ่งมีอยู่จำนวนมาก”

ขณะที่ พ.ต.ท.กฤษณพงศ์ พูตระกูล อาจารย์ประจำคณะตำรวจศาสตร์ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ และอนุกรรมาธิการปฏิรูปกิจการตำรวจ ให้เหตุผลว่า มีการตั้งคำถามมากว่าทำไมต้องปฏิรูปตำรวจ แล้วองค์กรอื่นทำไมถึงไม่ต้องปฏิรูป ซึ่งเหตุผลประการสำคัญเพราะเกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจและสังคม

ขณะเดียวกันทำอย่างไรให้ตำรวจปลอดการแทรกแซงทางการเมือง โดยกฎหมายตำรวจ นายกฯ เป็นประธาน ก.ตร. เกี่ยวข้องกับการเลือก ผบ.ตร. และอย่างที่สอง สำนักงานคณะกรรมการนโยบายตำรวจแห่งชาติ (ก.ต.ช.) ในการบริหารบุคคลเมื่อเทียบกับอังกฤษ สหรัฐอเมริกา ได้กระจายอำนาจออกไป

พ.ต.ท.กฤษณพงศ์ ยกตัวอย่าง ไอร์แลนด์เหนือ ในอดีตเคยเป็นอย่างไทยมาก่อน แต่ไอร์แลนด์เหนือได้ปฏิรูปด้วยการตั้งคณะกรรมการอิสระเพื่อพิจารณารูปแบบระบบงานตำรวจที่เป็นประชาธิปไตย ขณะที่การมีส่วนร่วมของประชาชน ความพร้อมของอุปกรณ์และเทคโนโลยี มีมากน้อยเพียงใดเมื่อเทียบกับต่างประเทศ 

ทั้งนี้ การแก้ไขนอกเหนือองค์ความรู้แล้วต้องจริงใจด้วย และจะให้ปลอดการแทรกแซงจากการเมือง อาทิ อังกฤษ สหรัฐ เยอรมนี ออสเตรเลีย แคนาดา ไอร์แลนด์เหนือ และญี่ปุ่น มีกระจายไปสู่ท้องถิ่น แต่ถามว่าประเทศไทยพร้อมหรือไม่ เพราะประชาธิปไตย ยุติธรรม ไม่ได้ซื้อหาด้วยเงิน