สปท.ตีปี๊บผลงาน เร่งเครื่อง "ปฏิรูป" โค้งสุดท้าย

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

ดีเดย์วันพุธที่ 7 ธ.ค.นี้ กับการแถลงผลงานครบรอบ 1 ปี ของสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.)  ภายใต้ชื่อ “1 ปี สปท. 108 เรื่องการปฏิรูป” ที่รัฐสภา หลังจากทำงานมาจนครบ 1 ปี เมื่อวันที่ 5 ต.ค.ที่ผ่านมา

นับเป็นอีกงานใหญ่ของ สปท.ที่มุ่งหวังจะประกาศให้ประชาชนคนทั่วไปได้รับรู้รับทราบถึงภารกิจปฏิรูปที่ได้ทำไปจนสำเร็จลุล่วงในแต่ละด้าน ตามที่ได้รับไม้ต่อมาจากสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) นำสิ่งเหล่านั้นนำไปสู่การปฏิบัติ

สอดรับไปกับการขยับสร้างผลงานของแม่น้ำสายๆ อื่น ทั้งคณะรัฐมนตรี (ครม.) คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ที่พยายามเร่งเครื่องในช่วงโค้งสุดท้ายปลายโรดแมป

ในจังหวะที่ “คะแนนนิยม” ของรัฐบาล คสช. กำลังลดน้อยถอยลงไปเรื่อยๆ จากปมปัญหาที่ถาโถมเข้ามาเรื่อยๆ

การแถลงผลงานของ สปท.ครั้งนี้ จึงนับว่ามีความสำคัญอย่างยิ่งที่จะนำเสนอให้เห็นผลงาน ตลอดจนความตั้งใจของ คสช. และแม่น้ำแต่ละสายที่พยายามทำในช่วงเวลาที่ผ่านมา โดยอาศัยกลไก กมธ.ทั้ง 12 คณะ

ความสำคัญของ สปท.อยู่ตรงต้องรับหน้าที่ขับเคลื่อนการปฏิรูปไปสู่การปฏิบัติ ซึ่งถือเป็นภาระอันยิ่งใหญ่ ตามที่ คสช.ประกาศให้การปฏิรูปประเทศแต่ละด้านเป็นเรื่องเร่งด่วนที่จะรีบทำให้เสร็จก่อนคืนอำนาจให้ประชาชนผ่านการเลือกตั้งที่จะเกิดขึ้นเร็วๆ นี้ เพื่อไม่ให้การรัฐประหารครั้งนี้ต้องเสียของ

ทว่าปัญหาที่ผ่านมาอยู่ตรงที่การปฏิรูปในแต่ละด้านนั้นไม่ใช่เรื่องที่จะเห็นผลได้ทันทีทันใด หลายเรื่องต้องใช้เวลานานตั้งแต่ขั้นตอนการแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้อง รวมไปถึงการปรับโครงสร้าง วางระบบ และกลไกการทำงานกันใหม่

บทเรียนจากเมื่อครั้ง สปช.ที่ถูกค่อนขอดว่าไม่อาจผลักดันการปฏิรูปให้เห็นเป็นรูปธรรมได้ มีเพียงแค่รายงานสรุปแต่ละเรื่องที่ยังไม่ได้ถูกนำไปปฏิบัติเสียที ทำให้ สปท.พยายามแก้ไขอุดช่องโหว่ตรงนี้แม้จะไม่ใช่เรื่องง่ายนัก

ก่อนหน้านี้หลังรับตำแหน่งช่วงแรก ร.อ.ทินพันธุ์ นาคะตะ ประธาน สปท. เคยกล่าวในที่ประชุมตอนหนึ่งว่า งานที่ สปท.จะต้องทำก่อนที่จะหมดวาระ คือสิ่งที่จะต้องจะออกมาเป็นกฎหมายและบางส่วนนำไปใช้ในมาตรา 44 เป็นเรื่องที่นายกฯ กระทรวงเจ้าของเรื่อง ครม.เห็นด้วย และคณะกรรมการกฤษฎีกาช่วยร่างภาษาให้ออกมาเป็นกฎหมาย

ที่สำคัญอยู่ที่ สนช. ไม่ว่าจะอยู่ในวาระ 1 หรือวาระ 2 หาก สปท.และ สนช.หมดวาระไป เรื่องนั้นก็ต้องนับหนึ่งใหม่สำหรับรัฐบาลใหม่ ดังนั้น สิ่งที่เราทำมาทำให้ผลลัพธ์บั้นปลายจะสูญเปล่า หาก กมธ.ทั้ง 12 ด้านผลักดันให้งานปฏิรูปสำเร็จสัก 1 ชิ้น หรือ 2-3 ชิ้นอย่างมากที่สุดมาเป็นกฎหมายให้เสร็จก่อนที่เราจะพ้นวาระก็ประเสริฐสุดแล้ว

“ถ้าอะไรก็ตามไม่เสร็จเป็นกฎหมายประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วถือว่างานปฏิรูปที่เราเสนอไปชิ้นนั้นๆ ไม่บรรลุผล สำหรับงานปฏิรูปที่ค่อนข้างจะสำเร็จเช่น กมธ.ด้านกีฬา กมธ.ด้านการศึกษา ที่มีการตั้ง กมธ.ร่วมกับผู้เกี่ยวข้อง ซึ่งเราต้องทำทุกวิถีทาง ล็อบบี้ ใช้กำลังภายในสูงส่ง เพราะทำงานแบบเป็นทางการมันไม่เวิร์ก”

แถมต่อมา สปท.ยังได้ปรับรูปแบบการทำงานหลายเรื่อง โดยเฉพาะการตั้งกลไกการประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้ง สนช. และ ครม. หรือที่เรียกว่าวิป 3 ฝ่าย เพื่อช่วงเร่งเครื่องการทำงานตามกลไกให้รวดเร็วขึ้น

แต่สุดท้ายก็ใช่ว่าหลายแนวคิดปฏิรูปจะสามารถเดินหน้าไปสู่การปฏิบัติอย่างที่ตั้งใจ ดังจะเห็นว่าหลายเรื่องยังเป็นรายงานการพิจารณาของคณะกรรมาธิการที่ที่ประชุม สปท.รับรองเท่านั้ัน 

ขณะที่บางเรื่องกำลังเริ่มเห็นความคืบหน้า แต่ก็เพียงแค่บางส่วนที่ยังต้องใช้เวลา อย่างเรื่องเร่งด่วนที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา  นายกรัฐมนตรี ส่งสัญญาณมายัง สปท.อาทิ การจัดตั้งสถาบันวิทยาศาสตร์การกีฬาแห่งประเทศไทย แนวทางปรับปรุงโครงสร้างราคาเชื้อเพลิงชีวภาพ : เอทานอลและไบโอดีเซล การปฎิรูปความรอบรู้และการสื่อสารสุขภาพ การใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Monitoring  : EM)

ทว่าสิ่งเหล่านี้อาจเป็นเพียงแค่รายละเอียดปลีกย่อยของการปฏิรูปที่ยังไม่สามารถปรับเปลี่ยนโครงสร้าง หรือพลิกโฉมนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในทิศทางที่ดีขึ้นแบบจับต้องได้อย่างที่สังคมคาดหวัง

ในขณะที่เรื่องใหญ่ๆ อย่างการปฏิรูปตำรวจ การปฏิรูปการศึกษา ปฏิรูประบบสาธารณสุข ปฏิรูปพลังงาน แม้แต่การปฏิรูปการเมืองที่กำลังดำเนินการอยู่เวลานี้ ก็ยังไม่เห็นทิศทางความชัดเจนว่าจะนำไปสู่ทิศทางที่ดีขึ้นได้จริง

หลายเรื่องยังได้แต่ถกเถียงกันในเชิงหลักการจนยากจะหาข้อสรุป และคงยากจะฝากความหวังว่าจะเกิดการปฏิรูปได้จริงในช่วงเวลาที่เหลืออยู่อีกไม่นาน

ต้องยอมรับว่า หากกลไกหลักในการขับเคลื่อนการปฏิรูปยังไม่สามารถแสดงให้เห็นความตั้งใจ หรือพลังที่จะผลักดันการปฏิรูปแต่ละเรื่องก็คงเป็นเรื่องยากที่การปฏิรูปจะสำเร็จได้