ความรุนแรง ล้มข้อตกลงพื้นที่ปลอดภัย

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์ 

เหตุความรุนแรงที่ปะทุขึ้น​ 12 จุด ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ เมื่อวันที่ 2 พ.ย.ที่ผ่านมา นับเป็นความรุนแรงครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่ปรับเปลี่ยนกลไกการแก้ไขปัญหาในพื้นที่เมื่อต้นเดือน ต.ค.ที่ผ่านมา

ไล่มาตั้งแต่การปรับกำลังถอนเจ้าหน้าที่จากกองทัพภาคอื่นๆ ออกจากพื้นที่ เหลือเพียงแค่กองกำลังจากกองทัพภาคที่ 4 อยู่ปฏิบัติหน้าที่ อีกด้านหนึ่งมีการปลี่ยนตัวแม่ทัพภาคที่ 4 จาก พล.ท.วิวรรธน์ ปฐมภาคย์ เป็น พล.ท.ปิยวัฒน์ นาควานิช

สอดรับไปกับตำแหน่งในศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ที่ตั้ง ศุภณัฐ สิรันทวิเนติ รองเลขาธิการฯ ขึ้นมาเป็นเลขาฯ ศอ.บต.คนใหม่ เมื่อวันที่ 1 ต.ค. 2559 แทน ​ภาณุ อุทัยรัตน์ ที่เกษียณอายุราชการ

รวมทั้งตั้งคณะผู้แทนพิเศษของรัฐบาลในการแก้ปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ หรือ ครม.ส่วนหน้า ตามอำนาจมาตรา 44 ของรัฐธรรมนูญชั่วคราว 2557 โดยมอบหมายให้ พล.อ.อุดมเดช สีตบุตร รมช.กลาโหม เป็นหัวหน้าคณะ

ครม.ส่วนหน้าที่ตั้งขึ้นมาจะมีหน้าที่ประสานงานระหว่าง ครม.และราชการส่วนกลางกับหน่วยงานในพื้นที่ ประสานงานกับ รมต.ที่นายกรัฐมนตรีมอบหมายให้กํากับและติดตามการปฏิบัติราชการในเขตตรวจราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ และประสานงานกับ คปต. กอ.รมน. ศอ.บต. จังหวัด ส่วนราชการ และภาคส่วนต่างๆ ในการเชื่อมโยงงานให้เกิดการบูรณาการ

น่าสังเกตตรงความรุนแรงที่เกิดขึ้นครั้งนี้เกิดขึ้นในวันเดียวกับที่ พล.อ.อุดมเดช นำคณะ ครม.ส่วนหน้าเต็มคณะ ซึ่งมีสมาชิก 13 คน ได้รับความเห็นชอบให้ปฏิบัติหน้าที่ตั้งแต่วันที่ 4 ต.ค. และลงพื้นที่เป็นครั้งแรก

ทั้งนี้ ครม.ส่วนหน้าได้ประชุมร่วมกับคณะร่วมกับผู้นำศาสนาและตัวแทนคณะกรรมการอิสลาม 4 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่กองพลทหารราบที่ 15 ค่ายสมเด็จพระสุริโยทัย อ.หนองจิก จ.ปัตตานี พร้อมพบปะตัวแทนชาวไทยพุทธในพื้นที่ รวมทั้งได้มอบนโยบายการทำงานให้กับตำรวจ ทหาร และฝ่ายปกครอง ซึ่งรวมถึงงานแสวงหาทางออกจากความขัดแย้งโดยสันติวิธี

แต่คล้อยหลังไม่กี่ชั่วโมงกลับเกิดเหตุรุนแรง​ที่ จ.ปัตตานี 6 จุด 
จ.นราธิวาส 2 จุด
 จ.สงขลา 4 จุด รวมมีผู้เสียชีวิต 1 ราย และบาดเจ็บ 3 ราย จากเหตุการณ์ 1.คนร้ายยิง ซาฟูวัน มะลี บาดเจ็บ ที่ ต.สุวารี อ.รือเสาะ จ.นราธิวาส 2.วางระเบิดพื้นที่บ้านพระพุทธ ต.เทพา อ.จะนะ จ.สงขลา ชาวบ้านบาดเจ็บ 3 ราย 
3.เผายางรถบนเส้นทาง​พื้นที่บ้านกอตอ ต.ละหาร จ.ปัตตานี 
4.เหตุการณ์ยิงกันที่บ้านกะลาพอ ต.เตราะบอน จ.ปัตตานี 
5.ยิงหม้อแปลงไฟฟ้าเสียหายที่ จ.ปัตตานี
 6.วางระเบิดหน้าศูนย์รถยนต์อีซูซุจะนะ จ.สงขลา 7.ยิงหม้อแปลงไฟ หน้าห้างโลตัสจะนะ จ.สงขลา

8.ระเบิดไฟฟ้าหักโค่นขวางเส้นทาง 42 
9.ยิง รปภ.ศูนย์รถยนต์อีซูซุจะนะเสียชีวิต จ.สงขลา
 10.วางระเบิดร้านสะดวกซื้อปั๊มน้ำมัน​ขาไปหาดใหญ่ 
11.วางระเบิดเสาไฟฟ้าเสียหาย 6 ต้น พื้นที่บ้านบาโงมูลง ต.เตราะบอน จ.ปัตตานี
 12.วางระเบิดทางเข้า อบต.กาเยาะมาตี ไม่มีผู้บาดเจ็บ

ก่อนหน้ามีเหตุรุนแรงเกิดขึ้นบ้างแต่ไม่รุนแรงเท่ารอบนี้ ไม่ว่าจะเป็น เหตุระเบิดตลาดโต้รุ่ง ถนนพิพิธ เทศบาลเมืองปัตตานี เมื่อวันที่ 24 ต.ค. 2559 มีชาวบ้านเสียชีวิต 1 ราย บาดเจ็บ 20 ราย หนึ่งในนั้นมีนักเรียนหญิงชั้น ม.6 ที่ถูกสะเก็ดระเบิดอาการสาหัสจนต้องตัดขาซ้าย

เหตุการณ์ในครั้งนั้นทำให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และหลายฝ่ายออกมาประณามผู้ก่อเหตุอย่างรุนแรง​ เพราะมีผู้บริสุทธิ์ต้องมารับผลกระทบจำนวนมาก ​

จนมาถึงความรุนแรงรอบใหม่ที่แน่นอนว่าย่อมส่งผลกระทบไปถึงเวทีพูดคุยเพื่อสันติภาพที่เริ่มต้นไปแล้วอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 25 ต.ค. เมื่อ พล.อ.อักษรา เกิดผล หัวหน้าคณะพูดคุยเพื่อสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้ ยกคณะไปพูดคุยกับกลุ่มผู้เห็นต่างที่กรุงกัมลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย เพื่อหารือเรื่องพื้นที่ปลอดภัย

​การเจรจารอบนี้ถือว่ามีความคืบหน้าไปพอสมควร เพราะท่าทีของมาราปัตตานียอมโอนอ่อนผ่อนตามกับเรื่องพื้นที่ปลอดภัย ต่างจากก่อนหน้านี้ที่ต่อรองยื่นข้อเสนอให้ฝ่ายไทยยอมรับเสียก่อน

จุดที่น่าวิเคราะห์อยู่ตรงที่กระบวนการก่อเหตุในพื้นที่ยังเป็นบีอาร์เอ็นโคออร์ดิเนต ซึ่งเป็นตัวจริงมีบทบาทในพื้นที่ แถมยังอ่อนไหวกับข้อตำหนิมากขึ้น สังเกตได้จากการก่อเหตุรอบนี้ หลีกเลี่ยงไม่ให้กระทบกระเทือนไปถึงผู้บริสุทธิ์เหมือนรอบที่ผ่านมาซึ่งถูกโจมตีอย่างหนัก

อีกทั้งท่าทีของบีอาร์เอ็นโคออร์ดิเนตอาจดูจะมีเป้าหมายไม่เห็นด้วยกับการเจรจาสันติภาพ เรื่องการกำหนดพื้นที่ปลอดภัย เนื่องจากการรวมกลุ่มเป็นมาราปัตตานีจะทำให้ลดบทบาทบีอาร์เอ็นโคออร์ดิเนต ซึ่งมีกำลังในพื้นที่แต่จะไม่มีบทบาทในโต๊ะเจรจา

นับจากเหตุการณ์นี้จึงต้องติดตามกระบวนการเจรจาเพื่อสันติสุขรอบต่อไป ว่าจะสามารถผลักเป้าหมายการกำหนดพื้นที่ปลอดภัยที่ตั้งต้นมาแล้วให้สำเร็จลุล่วงได้มากน้อยแค่ไหน