วัดใจศาล รธน. ปม สว.ชงชื่อนายกฯ

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

ปฏิเสธไม่ได้ว่าความเคลื่อนไหวในทางการเมืองที่สำคัญที่สุดในวันนี้ต้องยกให้กับ “ศาลรัฐธรรมนูญ” เพราะจะทำการวินิจฉัยว่าร่างรัฐธรรมนูญที่คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) แก้ไขนั้นสอดคล้องกับผลการออกเสียงประชามติหรือไม่

ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่าร่างรัฐธรรมนูญทั้งฉบับได้ผ่านความเห็นชอบจากประชาชนทั้งประเทศผ่านการออกเสียงประชามติแล้ว แต่มีอีกส่วนที่ กรธ.ได้รับมาดำเนินการ คือ คำถามพ่วงที่ผ่านการทำประชามติ

รัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 กำหนดว่าในกรณีที่คำถามพ่วงได้รับความเห็นชอบจากประชาชน กรธ.ต้องนำมาใส่ไว้ในร่างรัฐธรรมนูญและส่งให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าสอดคล้องกับผลการออกเสียงประชามติหรือไม่

สำหรับคำถามพ่วงมีเนื้อหาที่ระบุว่า “ท่านเห็นชอบหรือไม่ว่า เพื่อให้การปฏิรูปประเทศเกิดความต่อเนื่องตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ สมควรกำหนดไว้ในบทเฉพาะกาลว่า ในระหว่าง 5 ปีแรก นับแต่วันที่มีรัฐสภาชุดแรกตามรัฐธรรมนูญนี้ ให้ที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภาเป็นผู้พิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี”

ทันทีที่ร่างรัฐธรรมนูญและคำถามพ่วงผ่านสมรภูมิประชามติ ปรากฏว่า กรธ.เจอกับกระแสกดดันจากสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) และสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) ในฐานะผู้เสนอประเด็นคำถามที่รัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 กำหนด

สนช.และ สปท.สร้างแรงกดดันไปยัง กรธ.ด้วยการอ้างว่า สว.มีสิทธิที่จะเสนอชื่อบุคคลที่เป็นหรือไม่เป็น สส.ให้กับที่ประชุมรัฐสภาเพื่อลงมติเป็นนายกรัฐมนตรีได้ ไม่ว่าจะเป็นการโหวตเลือกนายกรัฐมนตรีรอบที่หนึ่งหรือรอบที่สอง

เหตุผลสำคัญที่ทำให้ฝ่าย สนช.และ สปท.พยายามชี้ให้เห็นว่า สว.มีสิทธิเสนอชื่อได้นั้น คือ การใช้ตรรกะที่ว่าในเมื่อ สว.มีสิทธิลงมติเลือกนายกฯ ได้ก็สมควรมีสิทธิเสนอชื่อได้เหมือนกัน และมองว่า สว.มีสถานะเป็นตัวแทนของประชาชนไม่ต่างจาก สส. จึงสมควรมีสิทธิและหน้าที่ในการสถาปนาอำนาจฝ่ายบริหารเฉกเช่นเดียวกัน

แต่ กรธ.กลับแสดงจุดยืนในทางตรงข้ามมาตลอดว่า เมื่อคำถามพ่วงไม่ได้บัญญัติไว้เป็นลายลักษณ์อักษรว่า สว.สามารถเสนอชื่อนายกฯ ได้ กรธ.จึงไม่อาจนำคำถามพ่วงมาปรับไว้ในร่างรัฐธรรมนูญโดยให้มีเนื้อหาเป็นอย่างอื่นตามที่ สนช.และ สปท.เสนอได้

“เมื่อเป็นการตั้งคำถามเพื่อให้ประชาชนออกเสียงประชามติ คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญจึงเห็นว่าต้องยึดตามถ้อยคำที่ถามต่อประชาชนโดยเคร่งครัด เพราะตามหลักทั่วไปแห่งการออกเสียงประชามติ ผู้ออกเสียงประชามติย่อมออกเสียงประชามติตามพื้นฐานแห่งถ้อยคำที่ปรากฏในบัตรลงคะแนน” เหตุผลของ กรธ.

ความเห็นที่แตกต่างกันระหว่าง “กรธ.-สนช. และ สปท.” กำลังจะได้ข้อยุติที่ศาลรัฐธรรมนูญในวันนี้

การตัดสินของศาลในวันนี้จะขึ้นอยู่กับว่าจะใช้หลักการตีความคำถามพ่วงแบบใด ระหว่างเคร่งครัดหรือไม่เคร่งครัด

ในกรณีถ้าศาลรัฐธรรมนูญเลือกจะใช้หลักการตีความอย่างเคร่งครัด แน่นอนว่าจะสอดคล้องกับแนวทางของ กรธ.ที่เห็นว่าเมื่อคำถามพ่วงไม่ได้บัญญัติเนื้อหาเป็นอย่างอื่น ก็เป็นการไม่สมควรที่จะให้ สว.มีสิทธิเสนอชื่อนายกฯได้ อีกทั้งในบทบัญญัติของร่างรัฐธรรมนูญที่ผ่านการออกเสียงประชามติได้ลำดับถึงขั้นตอนการเสนอชื่อและการโหวตเลือก
นายกฯ ไว้อย่างชัดเจนว่า สส.เท่านั้นที่มีสิทธิเสนอชื่อนายกฯ

หากเป็นเช่นนี้ ศาลรัฐธรรมนูญก็ไม่มีทางเลือกนอกจากต้องยืนตามร่างรัฐธรรมนูญที่ กรธ.ปรับแก้ไข เพื่อให้สอดคล้องกับผลการออกเสียงประชามติ

ส่วนการตีความแบบไม่เคร่งครัดนั้น หมายความว่าศาลรัฐธรรมนูญใช้หลักการที่ว่าการใช้กฎหมายต้องยึดตามตัวอักษรไปพร้อมกับความมุ่งหมายของกฎหมายด้วย เรียกได้ว่าเป็นการตีความไปถึงเจตนารมณ์ของคำถามพ่วงควบคู่ไปกับตัวอักษร

การตีความโดยใช้หลักที่พินิจพิเคราะห์ไปถึงเจตนารมณ์ของกฎหมายนั้นเคยมีตัวอย่างมาแล้วจากกรณีที่เมื่อครั้งวินิจฉัยร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 มาตรา 291 ของพรรคเพื่อไทย ขณะนั้นศาลรัฐธรรมนูญได้มีคำวินิจฉัยว่าการแก้ไขรัฐธรรมนูญเป็นรายมาตราที่มีผลให้เกิดการแก้ไขรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 ที่ผ่านการทำประชามติทั้งฉบับนั้นจำเป็นต้องมีการทำประชามติสอบถามความเห็นของประชาชนก่อน

ทั้งนี้ ต้องไม่ลืมว่าหมวดการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 ไม่ได้มีการบัญญัติถึงการให้ทำประชามติสอบถามความคิดเห็นก่อนการแก้ไขรัฐธรรมนูญทั้งฉบับไว้ คำวินิจฉัยของศาลที่ออกมาจึงแสดงให้เห็นว่าศาลรัฐธรรมนูญก็ยึดการตีความกฎหมายด้วยการดูความมุ่งหมายของกฎหมายเช่นกัน

ดังนั้น ถ้าศาลใช้หลักการตีความอย่างหลัง โอกาสที่ สว.ในอนาคตจะมีส่วนร่วมกับกระบวนการเลือกนายกฯ นอกเหนือไปจากการนั่งยกมือโหวตอย่างเดียวก็มีความเป็นไปได้อยู่ไม่น้อย