‘คำถามพ่วง’ ฉุดประชามติร่างรัฐธรรมนูญ

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

ดีเดย์วันนี้ 7 เม.ย. กับการพิจารณาคำถามประกอบการทำประชามติ ที่สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) จะประชุมชี้ขาดว่าจะตั้งหรือไม่ตั้งคำถาม หรือหากกรณีที่จะตั้ง คำถามจะออกมาอย่างไร

แน่นอนว่า “คำถาม” ที่จะออกมา ย่อมส่งผลต่อการทำประชามติไม่มากก็น้อย

​สัญญาณล่าสุดสะท้อนผ่านมติของสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) ที่มีมติ 138 ต่อ 7 เสียงให้ส่ง 1 ญัตติคำถามไปยัง สนช.เพื่อพิจารณาประกอบการตัดสินใจว่าจะตั้งคำถามหรือไม่อย่างไร

ภายหลังการพิจารณากว่า 5 ชั่วโมง ซึ่งที่ประชุมได้อภิปรายกันอย่างกว้างขวางชั่งน้ำหนัก ​เปรียบเทียบข้อดีข้อเสียของการตั้งคำถาม

ก่อนจะได้ข้อสรุปเห็นชอบตาม “คำถาม” ของ วันชัย สอนศิริ ​กรณีให้นายกรัฐมนตรีมาจากการโหวตของที่ประชุมรัฐสภา ได้แก่ สส. และ สว. ในช่วงเปลี่ยนผ่าน 5 ปี เพื่อ​สานงานปฏิรูปอย่างต่อเนื่อง และประคับประคองสถานการณ์ประชาธิปไตยและความสงบของบ้านเมือง

เนื่องจาก ​พล.อ.เลิศรัตน์ รัตนวานิช สปท. ขอถอนญัตติที่เสนอให้มีคณะกรรมการอิสระเพื่อความปรองดองแห่งชาติ ภายหลังรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งเข้าปฏิบัติหน้าที่ เพื่อทำหน้าที่เสนอแนะและแก้ไขความขัดแย้ง รวมถึงส่งเสริมความปรองดอง

อีกทั้งท่าทีของ สนช.ยังมีแนวโน้มเห็นคล้อยตามกับข้อเสนอของ สปท. ตามที่ วิทวัส บุญญสถิตย์ สนช.​ อธิบายว่า ในช่วงเปลี่ยนผ่าน 5 ปี ควรมีกลไกมาช่วยรองรับให้การเมืองนิ่ง

“ขณะนี้ต้องยอมรับว่าการเมืองยังแกว่งอยู่ มีการนำแจกขันพิมพ์จาก ​ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี มาปลุกกระแส ซึ่งสถานการณ์ยังไม่นิ่ง อาจจะเกิดเหตุการณ์วุ่นวายซ้ำรอยเดิมหลังการเลือกตั้งได้ จึงควรมีกลไก สว.มาช่วยประคับประคองให้บ้านเมืองเดินต่อไปได้ในช่วง 5 ปี ถือว่าทำได้ เพราะไม่ได้ให้อำนาจ สว.มาลงมติอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล เป็นเพียงแค่การช่วยกลั่นกรองเลือกนายกรัฐมนตรีเท่านั้น”

แม้จะยืนยันว่าไม่มีใบสั่งจากใคร แต่เชื่อว่าคำถามอื่นๆ ซึ่ง กิตติศักดิ์ รัตนวราหะ สนช. ประเมินว่า​คำถามอื่นที่ สนช.เสนอมาทั้งการใช้บัตรเลือกตั้ง 2 ใบ หรือการตั้งรัฐบาลปรองดองนั้น น้ำหนักแผ่วลงไปมาก

ล่าสุด ​วิป สนช.มีมติให้ สนช.ส่งคำถามพ่วงการทำประชามติ จำนวน 1 ข้อ ​แม้จะยังไม่มีความชัดเจนว่าคำถามจะออกมาอย่างไร แต่มติวิปเห็นว่าคำถามของ สนช.ควรมีหลักการใกล้เคียงกับคำถามที่เป็นมติของ สปท.ที่เสนอมา

แต่รายละเอียดยังเห็นไม่ตรงกัน อาทิ การกำหนดกลไกในช่วงเปลี่ยนผ่านควรเป็นอย่างไร และระยะเวลาเหมาะสมช่วงเปลี่ยนผ่านควรเป็นเท่าใด ไปจนถึงการเสนออำนาจในการขอเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลได้ ที่จะมาชี้ขาดกันวันที่ 7 เม.ย.​นี้

ปัญหาอยู่ที่เนื้อหาคำถามของ สนช.นั้น ​อาจกระทบไปถึงการตัดสินใจรับหรือไม่รับร่างรัฐธรรมนูญ​ โดยเฉพาะการเพิ่มอำนาจ สว.​ให้สามารถมีส่วนร่วมเลือกนายกฯ

​หากจำได้นี่เป็นประเด็นที่พูดถึงกันก่อนหน้านี้ในช่วง​​คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) กำลังจะส่งข้อเสนอแนะมายังคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.)​

ทว่าสุดท้ายกลับถูกดักคอจน คสช.ต้องออกมาชี้แจงยืนยันว่า สว.ไม่มีอำนาจแต่งตั้งนายกฯ เพราะที่มาของ สว.มาจากการสรรหาของคณะกรรมการที่มาจากการแต่งตั้งของ คสช.

เพื่อลดแรงเสียดทานจากข้อครหาเรื่องการสืบทอดอำนาจ จึงจำเป็นต้องจำกัดอำนาจ สว.ไม่ให้เข้ามาเกี่ยวข้องกับการแต่งตั้งนายกฯ ที่จะเกิดแรงต้านคัดค้านร่างรัฐธรรมนูญ

แม้ร่างรัฐธรรมนูญจะไม่บัญญัติให้อำนาจ สว.​ในการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี แต่สุดท้ายเมื่อคำถามของ สปช.​และ สนช. ที่จะออกมากลับให้เพิ่มอำนาจแต่งตั้งนายกฯ ได้

นั่นย่อมสะท้อนให้เห็นการทำงานที่สอดรับกันอย่างเป็นระบบเพื่อเดินไปสู่เป้าหมายที่ต้องการ

​ สิ่งที่ต้องกังวลประการแรก คือ คำถามประกอบประชามติจะดึงความสนใจจากเนื้อหาในร่างรัฐธรรมนูญที่มีทั้งจุดเด่นจุดด้อยต่างๆ มากมาย มาเพ่งเล็งที่คำถามมากกว่า

ยิ่งเนื้อหาของคำถามนั้นดูจะล่อแหลมน่าเป็นห่วงกว่าตัวเนื้อหาในรัฐธรรมนูญ ซึ่งสุดท้ายมติของคำถามก็จะต้องนำไปปรับแก้ในรัฐธรรมนูญต่อไป

​หากเป็นเช่นนั้นอาจถูกมองว่าเป็นการหมกเม็ดหลบประเด็นไว้นอกรัฐธรรมนูญ แม้ผลสุดท้ายอาจเป็นเงื่อนไขที่ต้องกลับมาใส่ไว้ในรัฐธรรมนูญ ​

ดังนั้น นอกจากจะสร้างความขัดแย้งสร้างความสับสนในการออกเสียงประชามติแล้ว ดีไม่ดีอาจฉุดให้ร่างรัฐธรรมนูญต้องไม่ผ่านประชามติในที่สุด

โดยเฉพาะเมื่อจิ๊กซอว์ต่างๆ ประกอบภาพสุดท้ายออกมา ​กลายเป็นการตอกย้ำข้อครหาเรื่องการสืบทอดอำนาจที่ชัดเจนขึ้น